ΧΡΟΝΙΑ ΚΥΣΤΙΤΙΔΑ – ΠΑΘΗΣΗ

ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΧΡΟΝΙΑ ΚΥΣΤΙΤΙΔΑ?

• Χρόνια κυστίτιδα ονομάζουμε μια χρόνια φλεγμονή πού αναπτύσσεται στο τοίχωμα της ουροδόχου κύστης.

• Αποτελεί ένα κλινικό σύνδρομο πού χαρακτηρίζεται κυρίως αλλά όχι μόνο, από μια ομάδα συμπτωμάτων όπως άλγος ούρησης, δηλαδή πόνος κατά την ούρηση, συχνουρία, επιτακτική ούρηση, υπερηβικό άλγος (πόνος στην ουροδόχο κύστη) πού μπορεί να εκδηλώνονται μαζί ή και ξεχωριστά, ποικίλουν σε ένταση, με περιόδους υφέσεων και εξάρσεων.

• Αιτιολογικοί παράγοντες πρόκλησης της φλεγμονής είναι διάφοροι λοιμογόνοι μικροοργανισμοί, οι κυριότεροι των οποίων είναι: Escherichia coli (ανευρίσκονται σε ποσοστά πάνω από 60%), Proteus, Klebsiella, Enterococci, Streptococci group B, καθώς και κάποιοι ειδικοί μικροοργανισμοί με ιδιαίτερη δυνατότητα σεξουαλικής μετάδοσης εκτός των άλλων, όπως Chlamydia, Ureoplasma, Mycoplasma, Gardnerella vaginalis. Οι προαναφερόμενοι λοιμογόνοι μικροοργανισμοί, ευρίσκονται σε αρκετές περιπτώσεις ταυτόχρονα και στις καλλιέργειες κολπικού υγρού, άσχετα με την ύπαρξη ή όχι συμπτωμάτων από τον κόλπο, στοιχείο πού επιβεβαιώνει την στενή σχέση ουρήθρας-κύστης με τον κόλπο αλλά καί τά λοιπά γεννητικά όργανα (τράχηλο, μήτρα, σάλπιγγες κλπ) και την ανάγκη αντιμετώπισης της χρόνιας κυστίτιδας στο ουρογεννητικό σύστημα της γυναίκας συνολικά.

Εικόνα 1: Γενική απεικόνιση του ουρογεννητικού συστήματος στη γυναίκα όπου δεικνύεται η στενή σχέση που υπάρχει μεταξύ του ουροποιητικού συστήματος (ουρήθρας – ουροδόχου κύστεως) με το γεννητικό σύστημα ( κόλπος – μήτρα – σάλπιγγες).

Παράγοντες ενισχυτικοί ή αποτρεπτικοί των λοιμώξεων και ειδικά της χρόνιας κυστίτιδας.

Τα μικρόβια κυρίως εισέρχονται με την ανιούσα οδό (δηλ. διά μέσου της ουρήθρας) και αποτελούν σε αρκετές περιπτώσεις, παρόμοια είδη με αυτά από τις μικροβιακές αποικίες πού ευρίσκονται στο έντερο, στην περινεική χώρα ή και στα κολπικά υγρά. Για να δημιουργηθεί φλεγμονή δεν αρκεί μόνο η παρουσία του μικροβιακού παράγοντα, αλλά το ότι για πολλούς και διαφόρους λόγους, τα μικρόβια ξαφνικά εκφράζουν έντονες λοιμογόνες ιδιότητες που τους επιτρέπουν την προσκόλληση και διείσδυση στις περιοχές με εύκολη πρόσβαση στην κύστη όπως είναι η ουρήθρα ή ο κόλπος.

Προστατευτικοί Μηχανισμοί ενάντια στην χρόνια κυστίτιδα είναι:

• Η ποιότητα της ούρησης, δηλαδή μία πολύ καλή ούρηση πού δεν αφήνει υπόλειμμα ούρων, αποτελεί ένα σημαντικό παράγοντα πού αποτρέπει πιθανή λοίμωξη. Σε αντίθετη περίπτωση όπως όταν υπάρχουν δυσλειτουργίες του κύστεο-ουρηθρικού μηχανισμού, στενώματα ουρήθρας ή πρόπτωση ουρήθρας, δημιουργούνται συνθήκες αλλαγής του μηχανισμού ούρησης και ευνοούνται οί λοιμώξεις.

• Η ύπαρξη των αμυντικών κυτταρικών σειρών κατά μήκος της ουρήθρας που αναχαιτίζουν και αιχμαλωτίζουν τους εισερχόμενους μικροοργανισμούς. Στις περιπτώσεις πού έχουμε τραυματισμούς στην ουρήθρα ή φλεγμονές, γίνεται κατανοητό ότι οι κυτταρικοί αυτοί παράγοντες είναι επισφαλείς.

• Επίσης ο κολπικός βλεννογόνος και η περιοχή του περινέου έχουν σαν αμυντικούς μηχανισμούς, μικροοργανισμούς όπως είναι οι γαλακτοβάκκιλοι και το όξινο μικροπεριβάλλον, εμποδίζοντας την εύκολη προσκόλληση των μικροβίων. Εάν υπάρξουν καταστάσεις που θα αλλάξουν το μικροπεριβάλλον του κόλπου ή της περιοχής του περινέου (όπως μυκητιασικές λοιμώξεις, χρήση διαφόρων αντιβιοτικών, παραφαρμακευτικών σκευασμάτων ή και άλλων φαρμάκων καθώς και περιπτώσεις κολπικής ατροφίας), η αντίσταση τοπικά μειώνεται και δημιουργούνται οι συνθήκες πού θα ευνοήσουν τις λοιμώξεις, όπως η χρόνια κυστίτιδα..

Εικόνα 2: Στην παραπάνω εικόνα φαίνεται ο τρόπος μετανάστευσης των μικροβίων από το έντερο και την περινεική χώρα προς την κολπική κοιλότητα και την ουροδόχο κύστη. Επίσης φαίνεται και η άμεση ανατομική σχέση που έχει η κολπική κοιλότητα με την ουροδόχο κύστη που δικαιολογεί το γεγονός οτι όταν μολύνεται η μία κοιλότητα πολύ εύκολα επεκτείνεται η μόλυνση και στην άλλη.

Προδιαθεσικούς παράγοντες της χρόνιας κυστίτιδας αποτελούν:

• Το μήκος της γυναικείας ουρήθρας των 4 εκ. (σε αντίθεση με τους άνδρες πού είναι 15 εκ.).
• Τα κολπικά διαφράγματα αντισύλληψης (για τις νεότερες γυναίκες).
• Οι συχνές σεξουαλικές επαφές και ιδιαίτερα όταν δεν λαμβάνονται μέτρα προφύλαξης.
• Η αλόγιστη και εύκολη χρήση αντιμικροβιακών φαρμάκων που έχουν σαν παρενέργεια την μείωση ή και καταστροφή της φυσιολογικής χλωρίδας με συνέπεια την αλλαγή του μικροπεριβάλλοντος στον κόλπο ή στην περιοχή του περινέου.
• Διατροφή με υπερκατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών και ζαχαρούχων τροφών.
• Ορμονικές ανωμαλίες όπως είναι ή πτώση των οιστρογόνων μπορεί να επιφέρουν αλλαγές στην ομοιοστασία των ιστών του κόλπου, της ουρήθρας και της ουροδόχου κύστης. Οι ιστοί στα όργανα γίνονται λεπτότεροι, ασθενέστεροι και χάνουν το προστατευτικό στρώμα της λιπαρότητας τους δηλ. σαν να εγκαθίσταται μια ξηρότητα. Αυτές οί αλλαγές αυξάνουν το ρίσκο της λοίμωξης ή και των υποτροπών των φλεγμονών. Επίσης κατά την εγκυμοσύνη με τις αλλαγές πού επέρχονται στο ουροποιητικό σύστημα, αυξάνεται το ποσοστό των λοιμώξεων, όπως η χρόνια κυστίτιδα.
• Για τις γυναίκες μετά από δύο και πλέον τοκετούς ή στις γυναίκες σε ελαφρά μεγαλύτερη ηλικία ή και μετά την εμμηνόπαυση, τα προβλήματα όπως ακράτεια ούρων, κυστεοκήλες, ατροφικές κολπίτιδες και ουρολοιμώξεις από το ιστορικό, οδηγούν σε αυξημένες πιθανότητες εγκατάστασης μιας τέτοιας πάθησης, όπως τη χρόνια κυστίτιδα.

Τι μπορεί να κάνει κάποιος για να μειώσει τις πιθανότητες λοίμωξης ή να ελαχιστοποιήσει τις υποτροπές:

Ίσως κάποιες συμβουλές προσφέρουν μια μικρή βοήθεια, έτσι θα αναφέρω κάποια πράγματα πού έχουν σχέση με κάποια μέτρα προφύλαξης και ειδικότερα :

• Υγιεινή . Δεν υπάρχει απόδειξη ότι μια πλημμελής υγιεινή μπορεί να οδηγήσει σε φλεγμονές της κύστης. Αντίθετα θα λέγαμε ότι κάποιες γυναίκες πού καθαρίζουν με ιδιαίτερη σχολαστικότητα την περιοχή γύρω από τον πρωκτό και τον κόλπο, μάλλον οδηγούν σε μικροτραυματισμούς στην περιοχή, ευνοώντας τα μικρόβια να αγκιστρωθούν καλύτερα στο τραυματισμένο δέρμα. Το υπερβολικό καθάρισμα ή ντους του κόλπου επιφέρουν αλλαγές στην ισορροπία της φυσιολογικής χλωρίδας των μικροβίων και μειώνουν το στρώμα της προστατευτικής βλέννας, έτσι πού να επιτρέψουν στα μικρόβια να ευδοκιμήσουν. Μια ομαλή προσέγγιση στους κανόνες υγιεινής, είναι ένα απαλό καθημερινό πλύσιμο με σαπούνι και νερό και μαλακό σπόγγο, στις περιοχές του πρωκτού, στο περίνεο και γύρω από τον κόλπο, αποφεύγοντας τις εκδορές στο δέρμα και τους βλεννογόνους από την χρήση σκληρών σπόγγων ή άλλων μέσων.

• Καθάρισμα του πρωκτού μετά την αφόδευση. Ένα απαλό και σωστό σκούπισμα του πρωκτού μετά την αφόδευση, με κατεύθυνση αντίθετη προς τον κόλπο και την ουρήθρα είναι αρκετό, αν και προτείνεται και ένα απαλό πλύσιμο της περιοχής αμέσως μετά το σκούπισμα.

• Ικανή λήψη υγρών. Το να πίνεις περισσότερα υγρά σε καθημερινή βάση, με στόχο μια πιο συχνή ούρηση με την έννοια ότι καθαρίζεται ή κύστη από τα μικρόβια καλύτερα, δεν είναι κάτι πού έχει αποδειχθεί ως σωστό και ότι επιφέρει κάποια καλά αποτελέσματα στην πρόληψη της μόλυνσης της κύστης. Σε λίγες περιπτώσεις ή λήψη σχετικά μεγαλύτερης ποσότητας υγρών, φαίνεται να απαλύνει τα ενοχλήματα , όμως σε κάποιες άλλες ιδιαίτερα έντονες καταστάσεις μπορεί απλά να αυξήσει τον αριθμό των επίπονων ουρήσεων.

• Ούρηση μετά σεξουαλική επαφή. Μια σύντομη σχετικά ούρηση, μετά την σεξουαλική συνεύρεση μπορεί να μειώσει ως ένα βαθμό τις πιθανότητες προσκόλλησης των μικροβίων στον βλεννογόνο της ουρήθρας και της ουροδόχου κύστεως.

• Πρόληψη ξηρότητας τού κόλπου. Ιδιαίτερα κατά την διάρκεια της σεξουαλικής δραστηριότητος, ή χρήση κάποιου σκευάσματος για την λίπανση τού κολπικού βλεννογόνου, μειώνει τις πιθανότητες μικροτραυματισμών καί ως εκ τούτου μετάδοσης καί εγκατάστασης λοιμογόνων βακτηρίων.

• Εσώρουχα. Βαμβακερά εσώρουχα πού να είναι άνετα και να αλλάζονται καθημερινά φαίνεται να βοηθούν. Αντίθετα κολλητά και σφιχτά εσώρουχα, δημιουργούν συνθήκες ζέστης, εφίδρωσης και χαμηλού αερισμού των περιοχών των γεννητικών οργάνων, συνθήκες φιλικές για τα μικρόβια.

Συμπερασματικά για την χρόνια κυστίτιδα:

Η πάθηση αυτή στην εξέλιξη της παρουσιάζεται ως ιδιαίτερα ενοχλητική στην ποιότητα της καθημερινής μας ζωής και αρκετά δύσκολη στην αντιμετώπιση της. Η λεπτομερής αξιολόγηση της χρόνιας κυστίτιδας με τον απαραίτητο κλινικό και εργαστηριακό έλεγχο και με οδηγό την εμπειρία του ουρολόγου σε ένα σημαντικό αριθμό παρόμοιων καταστάσεων, την κάνει να είναι σε ένα μεγάλο βαθμό θεραπεύσιμη, με ποσοστά ίασης άνω του 90%. Η ασθενής θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να ακολουθήσει κάποιους κανόνες όπως :

• Να γνωρίσει τις παραμέτρους της ασθένειας , έτσι ώστε να ακολουθεί τις οδηγίες και αυτό θα γίνει με την ευθύνη του ιατρού.
• Να ακολουθήσει με μεγάλη προσοχή τις διατροφικές αλλαγές, απαραίτητες για την τελική επιτυχία στην θεραπεία της.
• Η ριζική θεραπεία της χρόνιας κυστίτιδας θα δοκιμάσει σε αρκετές περιπτώσεις την υπομονή της ασθενούς, ιδιαίτερα εάν το χρονικό διάστημα της θεραπείας διαρκέσει περισσότερο από το προβλεπόμενο, όμως ή προοδευτική σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό ανακούφιση των ενοχλημάτων και ή καλυτέρευση των αντικειμενικών ευρημάτων στην θεραπεία της, θα πρέπει να αποτελούν τα όπλα της υπομονής και της επιμονής μέχρι το τελικό αποτέλεσμα.