Διάμεση κυστίτιδα ή χρόνια κυστίτιδα; Η σχέση ανάμεσα στις δύο παθήσεις
Η διάμεση κυστίτιδα και η χρόνια κυστίτιδα παρουσιάζονται συνήθως σαν δύο άσχετες παθήσεις: η μία λοίμωξη, η άλλη ένας μυστηριώδης πόνος στην ουροδόχο κύστη «χωρίς αιτία». Στην εμπειρία μας συνδέονται πολύ πιο στενά απ’ ό,τι λένε στους ασθενείς. Ένα μεγάλο μέρος των γυναικών (και των ανδρών) που έρχονται σε εμάς με τη διάγνωση «διάμεση κυστίτιδα» έχουν στην πραγματικότητα μια χρόνια μικροβιακή κυστίτιδα που οι συνηθισμένες εξετάσεις δεν βρήκαν ποτέ, και όταν αυτή η λοίμωξη θεραπευτεί σωστά, τα «διάμεσα» συμπτώματα φεύγουν μαζί της. Εδώ εξηγούμε τι σημαίνει ο κάθε όρος, πώς ξεχωρίζουμε τη μία από την άλλη, τι συμβαίνει όταν η πραγματική αιτία μένει χωρίς θεραπεία και πώς τις αντιμετωπίζουμε στο ιατρείο.
Τι είναι η διάμεση κυστίτιδα
Διάμεση (ή ενδιάμεση) κυστίτιδα, αλλιώς σύνδρομο επώδυνης κύστης, ονομάζεται ο χρόνιος πόνος, η πίεση ή η ενόχληση που γίνεται αισθητή στην ουροδόχο κύστη και στη λεκάνη, μαζί με έπειξη και συχνουρία, όταν η καλλιέργεια ούρων ρουτίνας είναι αρνητική και δεν έχει βρεθεί άλλη εξήγηση. Είναι εξ ορισμού διάγνωση αποκλεισμού: η ταμπέλα μπαίνει επειδή δεν εντοπίστηκε κάτι άλλο, όχι επειδή αποδείχθηκε μια συγκεκριμένη αιτία. Τα συμπτώματα έρχονται σε εξάρσεις, συχνά χειροτερεύουν όσο γεμίζει η κύστη και υποχωρούν λίγο μετά την ούρηση, και μπορεί να είναι τόσο έντονα ώστε να καθορίζουν ολόκληρη την ημέρα. Οι θεραπείες που προσφέρονται με αυτή την ετικέτα (ενδοκυστικές εγχύσεις, πεντοζάνη από το στόμα, αμιτριπτυλίνη, διαιτητικοί κανόνες, φυσικοθεραπεία, σε κάποιες περιπτώσεις υδροδιάταση ή χειρουργείο της κύστης) στοχεύουν στα συμπτώματα, αφού η αιτία θεωρείται άγνωστη.
Τι είναι η χρόνια κυστίτιδα
Η χρόνια κυστίτιδα είναι μια μακροχρόνια φλεγμονή του τοιχώματος της κύστης από μικρόβια που έχουν εγκατασταθεί στον ιστό και συντηρούν τη φλεγμονή, με ή χωρίς τις οξείες εξάρσεις που οι περισσότεροι αναγνωρίζουν ως «κυστίτιδα». Συνήθως αναπτύσσεται μετά από επαναλαμβανόμενες ή ατελώς θεραπευμένες οξείες λοιμώξεις. Τα τυπικά της χαρακτηριστικά είναι το συνεχές ελαφρύ κάψιμο στην ουρήθρα, το βάρος χαμηλά στην κοιλιά, η συχνή επιθυμία για ούρηση με λίγα ούρα, ο πόνος μετά την επαφή, η νυκτουρία και η πεπαχυσμένη, ευερέθιστη βάση της κύστης (τριγωνίτιδα) στο υπερηχογράφημα. Η χρόνια κυστίτιδα αναλύεται διεξοδικά στις σελίδες μας για την πάθηση και τα συμπτώματα.
Χρόνια κυστίτιδα και διάμεση κυστίτιδα: η διαφορά στα χαρτιά
Στα χαρτιά η διάκριση είναι απλή. Η χρόνια κυστίτιδα έχει αποδεδειγμένη μικροβιακή αιτία, η διάμεση δεν έχει καμία. Η χρόνια κυστίτιδα θεραπεύεται με αντιβιοτικά, η διάμεση «ρυθμίζεται». Στην πράξη οι δύο μοιράζονται σχεδόν όλα τα συμπτώματα: συχνουρία, έπειξη, πόνο στη λεκάνη και πάνω από το εφηβαίο, κάψιμο, πόνο στην επαφή, εξάρσεις και υφέσεις. Το μόνο που τις χωρίζει είναι ένα εργαστηριακό αποτέλεσμα, και ακριβώς εκεί βρίσκεται το πρόβλημα.
Κατά τη γνώμη μας, μια αρνητική καλλιέργεια ούρων ρουτίνας δεν αποδεικνύει ότι η κύστη είναι στείρα. Η συνηθισμένη καλλιέργεια μέσου ρεύματος είναι σχεδιασμένη να πιάνει οξείες λοιμώξεις με μεγάλους αριθμούς μικροβίων που αναπτύσσονται γρήγορα. Είναι αδύναμη στο να ανιχνεύσει τους μικροοργανισμούς που προκαλούν χρόνια νόσο: χαμηλούς αριθμούς μικροβίων, αργά αναπτυσσόμενα ή απαιτητικά μικρόβια, βακτήρια που κρύβονται μέσα στα κύτταρα του επιθηλίου της κύστης και σε βιοφίλμ στο τοίχωμά της, και λοιμώξεις της ουρήθρας και, στους άνδρες, του προστάτη. Μια γυναίκα μπορεί να έχει αρνητική καλλιέργεια σε κάθε επίσκεψη και η κύστη της να είναι γεμάτη λοίμωξη. Όταν η αναζήτηση διευρυνθεί, με επαναλαμβανόμενες στοχευμένες καλλιέργειες ούρων, ουρηθρικού υλικού και, στους άνδρες, προστατικού υγρού και σπέρματος, η «διάμεση» περίπτωση αποδεικνύεται πολύ συχνά μικροβιακή.
Γιατί πιστεύουμε ότι πολλές «διάμεσες» κυστίτιδες είναι χρόνιες μικροβιακές κυστίτιδες
Η θέση μας δεν είναι απλώς κλινική εντύπωση. Εργαστηριακές μελέτες έχουν δείξει ότι το ουροπαθογόνο κολοβακτηρίδιο μπορεί να εισβάλλει στα κύτταρα του επιθηλίου της κύστης και να σχηματίζει ενδοκυττάριες «αποθήκες» που επιβιώνουν από τα σχήματα αντιβιοτικών και ξαναμολύνουν την κύστη αργότερα (Rosen και συνεργάτες, 2007· Robino και συνεργάτες, 2014). Συγκριτικές μελέτες μεθόδων καλλιέργειας βρήκαν ότι η συνηθισμένη καλλιέργεια εντοπίζει ουροπαθογόνο μόνο στο ένα τρίτο περίπου των συμπτωματικών γυναικών στις οποίες μια ενισχυμένη καλλιέργεια το βρίσκει στη μεγάλη πλειονότητα (Price και συνεργάτες, 2016). Με άλλα λόγια, η εξέταση που αποφασίζει αν κάποια θα ακούσει «έχεις λοίμωξη» ή «έχεις διάμεση κυστίτιδα» χάνει τις περισσότερες από τις χρόνιες λοιμώξεις που καλείται να βρει. Αν προσθέσουμε ότι η χρόνια κυστίτιδα παχαίνει και φλεγμαίνει το τρίγωνο, δηλαδή την ίδια περιοχή που πονάει στη διάμεση κυστίτιδα, η επικάλυψη των δύο διαγνώσεων παύει να μοιάζει με σύμπτωση.
Τι συμβαίνει αν η διάμεση κυστίτιδα μείνει χωρίς θεραπεία
Όταν η ταμπέλα είναι σωστή και το πρόβλημα είναι μια μη μικροβιακή, φλεγμαίνουσα κύστη, η έλλειψη θεραπείας σημαίνει χρόνια πόνου, συχνουρίας και άγρυπνων νυχτών, κύστη που μικραίνει σε χωρητικότητα και, στην ελκωτική μορφή (βλάβες Hunner), ουλές στο τοίχωμα. Όταν η ταμπέλα είναι λάθος και το πραγματικό πρόβλημα είναι χρόνια μικροβιακή κυστίτιδα, η έλλειψη θεραπείας σημαίνει κάτι πιο συγκεκριμένο: η λοίμωξη επεκτείνεται κατά μήκος του ουροποιητικού. Στις γυναίκες φτάνει στην ουρήθρα και, με τον καιρό, στους νεφρούς· στους άνδρες φτάνει στον προστάτη και στις σπερματοδόχους κύστεις και γίνεται χρόνια προστατίτιδα, μια πολύ δυσκολότερη νόσος. Σε κάθε περίπτωση, το «μάθε να ζεις με αυτό» δεν είναι απάντηση που δεχόμαστε πριν η κύστη διερευνηθεί σωστά.
Πώς τις ξεχωρίζουμε
Η διαγνωστική διερεύνηση της χρόνιας κυστίτιδας είναι το εργαλείο με το οποίο λύνουμε το ερώτημα. Συνδυάζει λεπτομερές ιστορικό (πώς ξεκίνησαν τα συμπτώματα, πώς συμπεριφέρθηκαν σε προηγούμενα αντιβιοτικά, πώς σχετίζονται με την επαφή και τον κύκλο), υπερηχογράφημα λεκάνης και κύστης που κοιτάζει ειδικά τη βάση και το τοίχωμα της κύστης, ουρομετρία και υπόλειμμα ούρων, και πάνω απ’ όλα επαναλαμβανόμενες καλλιέργειες που λαμβάνονται σωστά και διαβάζονται για τα μικρόβια που τα εργαστήρια ρουτίνας αγνοούν. Στους άνδρες εξετάζεται και ο προστάτης και καλλιεργείται το υγρό του, γιατί μια κυστίτιδα που επανέρχεται σε άνδρα έχει σχεδόν πάντα πίσω της μια προστατική εστία. Η κυστεοσκόπηση έχει τη θέση της όταν πρέπει να αποκλειστεί όγκος, λίθος ή βλάβη Hunner, αλλά δεν είναι εκεί που βρίσκεται συνήθως η απάντηση.
Στους ανθρώπους που παραπέμπονται σε εμάς με διάγνωση διάμεσης κυστίτιδας, η μεγάλη πλειονότητα έχει αποδείξιμη χρόνια μικροβιακή λοίμωξη όταν η αναζήτηση γίνει σωστά: συνηθέστερα κολοβακτηρίδιο, εντερόκοκκο, στρεπτόκοκκο, σταφυλόκοκκο ή τα άτυπα μικρόβια (ουρεόπλασμα, μυκόπλασμα, χλαμύδια) που καμία καλλιέργεια ρουτίνας δεν αναπτύσσει. Η πραγματική, αρνητική στις καλλιέργειες διάμεση κυστίτιδα υπάρχει, αλλά στην εμπειρία μας είναι η μειονότητα των περιπτώσεων που φέρουν την ταμπέλα.
Θεραπεύοντας τη χρόνια κυστίτιδα λύνονται και τα «διάμεσα» συμπτώματα
Όταν βρεθεί λοίμωξη, θεραπεύουμε τη λοίμωξη και όχι την ταμπέλα. Το Πρωτόκολλο Χρόνιας Κυστίτιδας Γεωργιάδη (GCCP) είναι φτιαγμένο ακριβώς για τις κύστεις στις οποίες τα σχήματα αντιβιοτικών από το στόμα απέτυχαν: στοχευμένα αντιβιοτικά που επιλέγονται από τις πραγματικές καλλιέργειες, χορηγούμενα στις μορφές και για τον χρόνο που χρειάζεται ώστε να φτάσουν τα μικρόβια μέσα στο τοίχωμα της κύστης και στο βιοφίλμ, άμεση θεραπεία της ίδιας της κύστης, και επαναλαμβανόμενος μικροβιολογικός έλεγχος μέχρι οι καλλιέργειες να είναι αρνητικές και να παραμένουν αρνητικές. Καθώς η λοίμωξη καθαρίζει, ο πόνος, η συχνουρία και η έπειξη που είχαν αποδοθεί στη διάμεση κυστίτιδα υποχωρούν μαζί της. Οι ίδιες οι ασθενείς το περιγράφουν στη σελίδα με τις μαρτυρίες για την κυστίτιδα.
Συχνές ερωτήσεις
Η διάμεση κυστίτιδα είναι το ίδιο με τη χρόνια κυστίτιδα;
Όχι, εξ ορισμού: η χρόνια κυστίτιδα έχει μικροβιακή αιτία και διάμεση κυστίτιδα λέγεται η κατάσταση στην οποία δεν έχει βρεθεί καμία. Στην πράξη τα συμπτώματα ταυτίζονται σχεδόν πλήρως, και στην εμπειρία μας πολλοί άνθρωποι με την ταμπέλα της διάμεσης κυστίτιδας έχουν χρόνια μικροβιακή κυστίτιδα που οι καλλιέργειες ρουτίνας δεν βρήκαν.
Έχω κυστίτιδα χωρίς μικρόβιο στις καλλιέργειες. Μπορεί να έχω λοίμωξη;
Ναι. Η καλλιέργεια μέσου ρεύματος ρουτίνας χάνει τα μικρόβια σε χαμηλούς αριθμούς, τα αργά αναπτυσσόμενα, τα ενδοκυττάρια και τα άτυπα, και δεν ελέγχει την ουρήθρα ούτε, στους άνδρες, τον προστάτη. Οι επαναλαμβανόμενες στοχευμένες καλλιέργειες που διαβάζονται για αυτά τα μικρόβια βρίσκουν πολύ συχνά αυτό που η συνηθισμένη εξέταση δεν βρήκε.
Ποια είναι η διαφορά κυστίτιδας και διάμεσης κυστίτιδας;
«Κυστίτιδα» είναι η φλεγμονή της ουροδόχου κύστης, συνήθως από μικρόβια: η οξεία κυστίτιδα είναι η ξαφνική λοίμωξη που ξέρουν οι περισσότερες γυναίκες και η χρόνια κυστίτιδα η μακροχρόνια μορφή της. «Διάμεση κυστίτιδα» είναι ο χρόνιος πόνος και η συχνουρία για τα οποία δεν έχει αποδειχθεί λοίμωξη ή άλλη αιτία.
Υπάρχουν φάρμακα για τη διάμεση κυστίτιδα;
Υπάρχουν φάρμακα που ανακουφίζουν τα συμπτώματα (πεντοζάνη, αμιτριπτυλίνη, αντιισταμινικά, ενδοκυστικές εγχύσεις), αλλά κανένα δεν θεραπεύει μια αιτία που δεν έχει βρεθεί. Γι’ αυτό, πριν από οποιαδήποτε συμπτωματική αγωγή, επιμένουμε στη σωστή αναζήτηση λοίμωξης: αν βρεθεί μικρόβιο, η θεραπεία είναι αιτιολογική και το αποτέλεσμα μόνιμο.
Θεραπεύετε και άνδρες με αυτά τα συμπτώματα;
Ναι. Στους άνδρες η ίδια εικόνα, πόνος στην κύστη, συχνουρία, έπειξη και κάψιμο με αρνητικές καλλιέργειες, αφορά σχεδόν πάντα και τον προστάτη, και διερευνάται και θεραπεύεται ως χρόνια προστατίτιδα.
Σας είπαν ότι έχετε διάμεση κυστίτιδα;
Πριν δεχτείτε ότι ο πόνος στην κύστη σας δεν έχει αιτία, αφήστε τον να διερευνηθεί όπως πρέπει να διερευνάται μια χρόνια λοίμωξη. Στείλτε μας το ιστορικό σας και όποιες καλλιέργειες έχετε, και θα σας πούμε τη γνώμη μας.
