Συχνουρία
ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ · ΣΥΧΝΟΥΡΙΑ
Συχνουρία (συχνοουρία): αιτίες σε άνδρες και γυναίκες, και πότε είναι σημάδι για κάτι που θέλει θεραπεία
Το να χρειάζεστε τουαλέτα περισσότερες από έξι επτά φορές την ημέρα, ή πάνω από μία φορά τη νύχτα, είναι από τους πιο συχνούς λόγους που κάποιος ψάχνει ουρολόγο. Έχει δεκάδες αιτίες, από τον πολύ καφέ μέχρι τον διαβήτη, στο ιατρείο μας όμως δύο εξηγούν τις περισσότερες περιπτώσεις: η χρόνια φλεγμονή του προστάτη στους άνδρες και η χρόνια φλεγμονή της κύστης στις γυναίκες. Εδώ εξηγούμε τις αιτίες ανά φύλο, τι σημαίνει η συχνοουρία χωρίς τσούξιμο, πότε είναι ανησυχητική, και ποιες εξετάσεις βρίσκουν την αιτία.
Τι θεωρείται συχνουρία
Το φυσιολογικό
Ένας υγιής ενήλικας ουρεί τέσσερις με επτά φορές το 24ωρο, περίπου 300 με 400 ml κάθε φορά, και κοιμάται όλη τη νύχτα ή σηκώνεται το πολύ μία φορά. Πιο συχνά από αυτό, ή μικρότερες ποσότητες κάθε φορά, είναι συχνουρία.
Τρία διαφορετικά προβλήματα
Η συχνουρία προέρχεται είτε από υπερβολική παραγωγή ούρων (πολυουρία), είτε από μια κύστη που αποθηκεύει ή αδειάζει άσχημα (ερεθισμός, απόφραξη, αδυναμία), είτε από επιτακτικότητα τόσο έντονη που οδηγεί σε απώλεια ούρων. Οι εξετάσεις είναι σχεδιασμένες για να τα ξεχωρίσουν.
Γιατί έχει σημασία
Η συχνουρία σπάνια είναι επικίνδυνη από μόνη της. Έχει σημασία εξαιτίας της αιτίας της: ένας φλεγμαίνων προστάτης ή κύστη που δεν θα καθαρίσει μόνη της, ένας διογκωμένος προστάτης που βλάπτει την κύστη, ένας αδιάγνωστος διαβήτης, ή, σπάνια, ένας όγκος ή ένας λίθος.
Αιτίες συχνουρίας στους άνδρες
Χρόνια προστατίτιδα
Η συχνότερη αιτία που βλέπουμε σε άνδρες κάτω των 60, και η πιο υποδιαγνωσμένη. Η φλεγμονή του προστάτη ερεθίζει τον αυχένα της κύστης και στενεύει την ουρήθρα, οπότε η κύστη αδειάζει ατελώς και ξαναζητά τουαλέτα μέσα σε μία ώρα. Συνήθως συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα: σήκωμα τη νύχτα, πιο αδύναμη ροή, τσούξιμο μετά την εκσπερμάτωση, βάρος στο περίνεο ή στη βουβωνική χώρα, αλλαγές στη στύση ή στο σπέρμα. Τα αντιβιοτικά τη βελτιώνουν για λίγο και ξαναγυρίζει. Πώς γίνεται η διάγνωση.
Υπερπλασία προστάτη
Μετά τα 55 με 60, η καλοήθης διόγκωση του αδένα φράζει την ουρήθρα, η κύστη δεν αδειάζει ποτέ πλήρως και ακολουθούν συχνουρία, επιτακτικότητα και νυκτουρία. Οι δύο καταστάσεις συχνά συνυπάρχουν. Η υπερπλασία του προστάτη αναλυτικά.
Ουρηθρίτιδα και λοίμωξη της κύστης
Οι οξείες λοιμώξεις προκαλούν συχνουρία με τσούξιμο, επιτακτικότητα και μερικές φορές αίμα. Στους άνδρες μια «απλή» ουρολοίμωξη είναι ασυνήθιστη και σχεδόν πάντα οδηγεί πίσω στον προστάτη.
Καρκίνος προστάτη και όγκοι κύστης
Ασυνήθιστες αιτίες συχνουρίας, αλλά αυτές που κανείς δεν θέλει να χάσει. Αίμα στα ούρα, σκληρός αδένας στην εξέταση ή ανώμαλο PSA οδηγούν σε περαιτέρω απεικόνιση.
Αιτίες συχνουρίας στις γυναίκες
Χρόνια κυστίτιδα
Οι γυναίκες που έχουν «υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις» επί χρόνια, κάθε φορά με ένα σύντομο αντιβιοτικό, συνήθως έχουν μία επίμονη χρόνια λοίμωξη του τοιχώματος της κύστης και όχι πολλές καινούργιες. Η συχνουρία, η επιτακτικότητα και η πίεση χαμηλά στη λεκάνη επιμένουν ανάμεσα στα επεισόδια, με ή χωρίς τσούξιμο. Συμπτώματα χρόνιας κυστίτιδας.
Διάμεση κυστίτιδα
Συχνουρία και πόνος που χειροτερεύουν όσο γεμίζει η κύστη και υποχωρούν μετά την ούρηση, με καλλιέργειες που βγαίνουν «αρνητικές». Κατά την εμπειρία μας συνδέεται πολύ στενότερα με χρόνια λοίμωξη από ό,τι λένε στις ασθενείς. Χρόνια και διάμεση κυστίτιδα.
Πρόπτωση, εγκυμοσύνη και εμμηνόπαυση
Η κυστεοκήλη (πρόπτωση της κύστης) αφήνει υπόλειμμα ούρων και προκαλεί συχνουρία, η εγκυμοσύνη πιέζει την κύστη, και μετά την εμμηνόπαυση η λέπτυνση του ιστού της ουρήθρας και του κόλπου (ατροφική ουρηθρίτιδα) ερεθίζει την κύστη και ευνοεί τις λοιμώξεις.
Υπερδραστήρια κύστη και κολπίτιδα
Η υπερδραστήρια κύστη συσπάται πριν γεμίσει και προκαλεί επιτακτικότητα και συχνουρία χωρίς λοίμωξη. Οι κολπικές λοιμώξεις και ο ερεθισμός γίνονται συχνά αισθητά ως συχνουρία. Και τα δύο διαγιγνώσκονται αφού αποκλειστεί σωστά η λοίμωξη, όχι ως υπόθεση.
Αιτίες κοινές και στα δύο φύλα
Διαβήτης και υπερπαραγωγή ούρων
Το υψηλό σάκχαρο τραβάει νερό στα ούρα· συχνουρία με δίψα και μεγάλες ποσότητες είναι διαβήτης μέχρι αποδείξεως του εναντίου. Ο άποιος διαβήτης, κάποιες νεφρικές παθήσεις, τα διουρητικά φάρμακα και απλώς η μεγάλη κατανάλωση υγρών κάνουν το ίδιο.
Νευρικό σύστημα
Η διαβητική νευροπάθεια, η σκλήρυνση κατά πλάκας, η νόσος Πάρκινσον και τα προβλήματα της σπονδυλικής στήλης διαταράσσουν τον έλεγχο της κύστης. Οι λίθοι στον ουρητήρα ή στην κύστη την ερεθίζουν απευθείας.
Ροφήματα, φάρμακα, συνήθειες και άγχος
Η καφεΐνη, το αλκοόλ, τα ανθρακούχα, κάποια αντιυπερτασικά και τα υγρά το βράδυ αυξάνουν την παραγωγή ούρων. Το άγχος όντως αυξάνει τη συχνότητα («νευρική» ή «ψυχογενής» συχνουρία), είναι όμως διάγνωση αποκλεισμού: η κύστη και ο προστάτης εξετάζονται πρώτα, όχι τελευταία.
Συχνοουρία χωρίς τσούξιμο, το βράδυ, ή με επιτακτικότητα: τι μας λέει το μοτίβο
Χωρίς τσούξιμο
Το τσούξιμο σημαίνει συνήθως οξεία λοίμωξη ή ουρηθρίτιδα. Η συχνουρία χωρίς τσούξιμο δείχνει χρόνιες καταστάσεις: χρόνια προστατίτιδα ή υπερπλασία στους άνδρες, χρόνια ή διάμεση κυστίτιδα στις γυναίκες, διαβήτη, υπερδραστήρια κύστη, ή λίθο. Δεν είναι «τίποτα».
Κυρίως τη νύχτα (νυκτουρία)
Το σήκωμα δύο ή περισσότερες φορές είναι το κλασικό πρώιμο σημάδι απόφραξης ή φλεγμονής του προστάτη στους άνδρες, και κύστης που δεν αδειάζει καλά σε οποιοδήποτε φύλο. Η καρδιακή ανεπάρκεια, η υπνική άπνοια και τα υγρά το βράδυ την προκαλούν επίσης.
Με επιτακτικότητα ή απώλεια
Η επιτακτικότητα που δεν μπορεί να περιμένει, με ή χωρίς απώλεια ούρων, δείχνει ερεθισμένη ή υπερδραστήρια κύστη. Στους άνδρες ο ερεθισμός προέρχεται συνήθως από τον προστάτη, στις γυναίκες από ένα χρόνια φλεγμαίνον τοίχωμα κύστης.
Επισκεφθείτε άμεσα ουρολόγο αν η συχνουρία συνοδεύεται από αίμα στα ούρα, πυρετό ή πόνο στα πλευρά, αδυναμία να ουρήσετε, ανεξήγητη απώλεια βάρους ή συνεχή δίψα, ή αν κρατάει πάνω από λίγες εβδομάδες. Συχνουρία που συνεχίζεται για μήνες ή χρόνια σε έναν κατά τα άλλα υγιή άνδρα είναι χρόνια προστατίτιδα μέχρι αποδείξεως του εναντίου, και κάθε μήνας που μένει χωρίς θεραπεία η φλεγμονή κάνει περισσότερη ζημιά.
Ποιες εξετάσεις βρίσκουν την αιτία
- Ιστορικό και εξέταση. Πόσο συχνά, πόση ποσότητα, μέρα ή νύχτα, με πόνο ή τσούξιμο, τι πίνετε, τι φάρμακα παίρνετε, και τι άλλο έχει αλλάξει. Στους άνδρες η δακτυλική εξέταση του προστάτη είναι απαραίτητη, στις γυναίκες η γυναικολογική εξέταση συχνά προσθέτει πληροφορίες.
- Ούρα και αίμα. Ούρα μέσου ρεύματος για μικροσκόπηση και καλλιέργεια, σάκχαρο, νεφρική λειτουργία και, στους άνδρες, PSA.
- Ουρομετρία και υπέρηχος. Μέτρηση της ροής, υπερηχογράφημα νεφρών και κύστης με υπόλειμμα ούρων, και του προστάτη στους άνδρες, διορθικά με Doppler όταν υπάρχει υποψία φλεγμονής. Στους άνδρες με χρόνια συμπτώματα, οι καλλιέργειες προστατικού υγρού και σπέρματος μετά από μάλαξη του προστάτη είναι αυτές που τελικά εντοπίζουν το μικρόβιο.
- Όταν χρειάζεται. Κυστεοσκόπηση, κυτταρολογική ούρων ή αξονική για αίμα στα ούρα, υποψία λίθων ή όγκων.
Συχνουρία που δεν λέει να φύγει;
Πείτε μας πόσο καιρό κρατάει, τι άλλο έχετε παρατηρήσει και τι έχει δοκιμαστεί. Θα σας πούμε ποια είναι η πιθανότερη αιτία και ποιες εξετάσεις θα το ξεκαθαρίσουν.
Συχνές ερωτήσεις για τη συχνουρία
Πόσες φορές την ημέρα είναι φυσιολογικό να ουρούμε;
Τέσσερις με επτά φορές το 24ωρο, με μέχρι μία επίσκεψη τη νύχτα, ανάλογα με το πόσο πίνετε. Σταθερά περισσότερες από αυτές, ή μικρές ποσότητες κάθε φορά, είναι συχνουρία και χρειάζεται αιτία.
Τι προκαλεί συχνοουρία χωρίς πόνο ή τσούξιμο;
Χρόνια και όχι οξέα προβλήματα: στους άνδρες χρόνια προστατίτιδα ή υπερπλασία προστάτη, στις γυναίκες χρόνια ή διάμεση κυστίτιδα, και στα δύο φύλα διαβήτης, υπερδραστήρια κύστη, λίθοι, ή ροφήματα και φάρμακα που αυξάνουν τα ούρα. Πρέπει να διερευνηθεί, όχι να αγνοηθεί.
Είναι η συχνουρία σημάδι προστατίτιδας;
Σε άνδρες κάτω των 60 είναι από τα πιο συχνά σημάδια, ιδίως μαζί με νυκτουρία, πιο αδύναμη ροή, τσούξιμο μετά την εκσπερμάτωση, βάρος στο περίνεο ή στη βουβωνική χώρα, ή αλλαγές στη στύση και στο σπέρμα. Ο προστάτης χρειάζεται εξέταση και απεικόνιση, όχι μόνο μια γενική ούρων.
Μπορεί το άγχος να προκαλέσει συχνουρία;
Ναι, το στρες και το άγχος αυξάνουν την ευαισθησία της κύστης και τη συχνότητα. Η «νευρική» ή «ψυχογενής» συχνουρία όμως διαγιγνώσκεται μόνο αφού ο προστάτης, η κύστη, τα ούρα και το σάκχαρο ελεγχθούν και βρεθούν φυσιολογικά. Κατά την εμπειρία μας, πολλοί άνδρες που έχουν χαρακτηριστεί «αγχώδεις» έχουν φλεγμαίνοντα προστάτη.
Γιατί ουρώ τόσο συχνά τη νύχτα;
Η νυκτουρία προέρχεται από κύστη που δεν αδειάζει (απόφραξη ή φλεγμονή του προστάτη στους άνδρες, αδύναμη ή προπίπτουσα κύστη στις γυναίκες), από υπερπαραγωγή ούρων τη νύχτα (καρδιακή ανεπάρκεια, υπνική άπνοια, υγρά το βράδυ, κάποια φάρμακα) ή από διαβήτη. Δύο ή περισσότερα σηκώματα τη νύχτα πρέπει να διερευνηθούν.
Πώς αντιμετωπίζεται η συχνουρία;
Με τη θεραπεία της αιτίας: της φλεγμονής του προστάτη ή της κύστης, της απόφραξης, του διαβήτη, του λίθου, ή των συνηθειών. Τα φάρμακα που «ηρεμούν» την κύστη από μόνα τους αντιμετωπίζουν το σύμπτωμα και ταιριάζουν μόνο αφού έχει αποκλειστεί λοίμωξη ή φλεγμονή.
