Υπερπλασία Προστάτη
Παθήσεις · Υπερπλασία προστάτη (BPH)
Υπερπλασία προστάτη: συμπτώματα, αίτια, θεραπεία, και η σχέση με την προστατίτιδα που κανείς δεν σας εξηγεί
Η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη (διόγκωση προστάτη, BPH) είναι η διάγνωση που παίρνει ένας άνδρας όταν ο προστάτης του έχει μεγαλώσει τόσο ώστε να πιέζει την ουρήθρα και να δυσκολεύει την ούρηση. Τα βιβλία τη θεωρούν φυσιολογικό κομμάτι της γήρανσης, που οφείλεται στις ορμόνες. Μετά από δεκαετίες που εξετάζουμε και θεραπεύουμε προστάτες κάθε μεγέθους, η δική μας άποψη είναι διαφορετική: στη μεγάλη πλειονότητα των ανδρών ο αδένας μεγαλώνει επειδή φλεγμαίνει αθόρυβα για χρόνια, και όταν η φλεγμονή θεραπευτεί, ο αδένας μικραίνει. Σε αυτή τη σελίδα θα βρείτε την κλασική εικόνα, τη θέση μας, τις έρευνες που πλέον δείχνουν προς την ίδια κατεύθυνση, και τα μετρημένα αποτελέσματα των ασθενών μας.
Η υπερπλασία του προστάτη με μια ματιά
Τι είναι η υπερπλασία (διόγκωση) του προστάτη
Ο μηχανισμός
Ο προστάτης βρίσκεται ακριβώς κάτω από την ουροδόχο κύστη και αγκαλιάζει το πρώτο τμήμα της ουρήθρας, του σωλήνα που βγάζει τα ούρα έξω. Όταν ο ιστός γύρω από αυτόν τον σωλήνα μεγαλώνει, ο αυλός στενεύει. Η κύστη πρέπει να σπρώχνει πιο δυνατά για να αδειάσει, και με τα χρόνια ο μυς της παχαίνει, μετά εξασθενεί, και τελικά παύει να αδειάζει πλήρως. Μένουν ούρα μέσα, η κύστη ερεθίζεται, και ακολουθούν λοιμώξεις, λίθοι και πίεση προς τα νεφρά.
Η κλασική εξήγηση είναι ότι η ανάπτυξη οφείλεται στη δράση των ανδρικών ορμονών σε έναν αδένα που γερνάει. Οι ορμόνες σίγουρα παίζουν ρόλο. Δεν εξηγούν όμως γιατί ένας εξηντάρης έχει προστάτη 20 ml και ο διπλανός του 80 ml, γιατί τόσοι άνδρες 30 και 40 ετών έχουν ήδη «διογκωμένο» προστάτη, ούτε γιατί ένας αδένας μπορεί να μικρύνει κατά ένα τρίτο όταν θεραπευτεί η φλεγμονή του. Η δική μας εξήγηση βρίσκεται πιο κάτω.
Το μέγεθος εξηγεί την ούρηση, όχι τα υπόλοιπα
Το πόσο δύσκολα ουρεί ένας άνδρας εξαρτάται λιγότερο από τον όγκο του αδένα και περισσότερο από το πόσο παραμορφώνει την ουρήθρα. Ένας μέτριος αλλά σκληρός, ινώδης προστάτης, ή ένας μέσος λοβός που προβάλλει μέσα στην κύστη, μπορεί να φράζει άσχημα, ενώ ένας μεγάλος μαλακός αδένας μπορεί να ενοχλεί ελάχιστα. Γι’ αυτό ένα τυχαίο υπερηχογράφημα που γράφει «μετρίως διογκωμένος προστάτης» από μόνο του λέει λίγα: η ροή, το υπόλειμμα ούρων και το τοίχωμα της κύστης λένε πολύ περισσότερα.
Αυτό που συμβαίνει από κάτω μετράει περισσότερο
Ένας προστάτης δεν γίνεται απλώς μεγαλύτερος. Στο εσωτερικό του, χρόνια φλεγμονής αφήνουν ουλώδη ιστό (ίνωση), φραγμένους πόρους, αποτιτανώσεις και στραγγαλισμένα αγγεία και νεύρα. Αυτά προκαλούν τον πόνο, τα σεξουαλικά συμπτώματα και τις αλλαγές στο σπέρμα που η διάγνωση «υπερπλασία» δεν εξηγεί ποτέ, και γι’ αυτό εμείς κοιτάμε μέσα στον αδένα με διορθικό υπερηχογράφημα αντί να σταματάμε στο μέγεθός του. Διαβάστε πώς η χρόνια προστατίτιδα καταστρέφει τον προστάτη.
Συμπτώματα υπερπλασίας προστάτη
Αν αφήσουμε για λίγο στην άκρη τα συμπτώματα της χρόνιας προστατίτιδας, αυτά είναι τα κλασικά ουρολογικά συμπτώματα ενός προστάτη που φράζει. Εγκαθίστανται σιγά σιγά, και ακριβώς γι’ αυτό οι άνδρες τα συνηθίζουν και έρχονται αργά.
Αδύναμη ή διακοπτόμενη ροή
Η ροή χάνει τη δύναμή της, σταματά και ξαναρχίζει, και η ούρηση κρατάει περισσότερο. Πολλοί το προσέχουν όταν στέκονται δίπλα σε κάποιον νεότερο.
Δυσκολία έναρξης και σφίξιμο
Αναμονή μερικών δευτερολέπτων μέχρι να έρθουν τα ούρα, και ανάγκη να πιέσετε με την κοιλιά για να συνεχιστεί ή να ολοκληρωθεί η ούρηση.
Σταγόνες μετά το τέλος
Λίγες σταγόνες αφού νομίζετε ότι τελειώσατε, επειδή η ουρήθρα πίσω από το εμπόδιο δεν αδειάζει.
Συχνουρία και επιτακτικότητα
Πάνω από τέσσερις πέντε φορές την ημέρα, και ξαφνικές έντονες ανάγκες που δεν μπορούν να περιμένουν. Η κύστη ερεθίζεται επειδή δεν αδειάζει ποτέ. Δείτε τη σελίδα για τη συχνουρία στους άνδρες.
Νυκτουρία
Σήκωμα τη νύχτα μία φορά, μετά δύο, μετά περισσότερες. Ένα από τα πρώτα και πιο υποτιμημένα συμπτώματα.
Αίσθηση ατελούς κένωσης
Η αίσθηση ότι έμειναν ούρα μέσα, και αργότερα η πραγματικότητα: υπόλειμμα ούρων που μετριέται στον υπέρηχο.
Αργότερα έρχονται το αίμα στα ούρα (συχνά σκούρο, σαν κονιάκ, όχι κόκκινο), οι επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις, οι λίθοι στην κύστη και, τελικά, η πτώση της νεφρικής λειτουργίας. Ο διαβήτης, η καρδιοπάθεια και η υπέρταση τα επιδεινώνουν όλα.
Στους περισσότερους άνδρες λένε ότι η υπερπλασία ξεκινά μετά τα 50 και «ανοίγει» μετά τα 65. Στο ιατρείο μας βλέπουμε την ίδια νόσο δεκαετίες νωρίτερα. Η ιστορία είναι σχεδόν πάντα η ίδια: πρώτα ερεθιστικά συμπτώματα (τσούξιμο, συχνουρία, ένα βάρος μετά το κάθισμα, μια αλλαγή στο σπέρμα), που για χρόνια αποδίδονται σε «λίγη προστατίτιδα» ή στο άγχος. Έπειτα, καθώς οι πλευρικοί λοβοί του αδένα μεγαλώνουν, τα αποφρακτικά συμπτώματα παίρνουν το πάνω χέρι και η διάγνωση αλλάζει αθόρυβα σε «υπερπλασία». Το μόνο που άλλαξε είναι το μέγεθος του αδένα. Η φλεγμονή ήταν εκεί από την αρχή.
Υπερπλασία προστάτη με πόνο, τσούξιμο, μούδιασμα ή πρόβλημα στύσης; Δεν είναι υπερπλασία
Χιλιάδες άνδρες αναζητούν κάθε μήνα «υπερπλασία προστάτη και πόνος στους όρχεις», «διογκωμένος προστάτης και πόνος στα πόδια», «υπερπλασία και τσούξιμο» ή «προκαλεί η υπερπλασία στυτική δυσλειτουργία». Η ειλικρινής απάντηση είναι ότι ένας απλώς μεγάλος αδένας δεν κάνει τίποτα από αυτά. Ένας φλεγμαίνων αδένας τα κάνει όλα.
Πόνος στους όρχεις, τη βουβωνική χώρα, το περίνεο, τη μέση ή τα πόδια
Ο προστάτης μοιράζεται νεύρα με τους όρχεις, το εσωτερικό των μηρών και τη μέση. Όταν φλεγμαίνει, αυτές οι περιοχές πονούν, καίνε ή μουδιάζουν, συχνά από τη μία πλευρά, συχνά χειρότερα μετά από κάθισμα ή εκσπερμάτωση. Το μέγεθος από μόνο του δεν πονάει. Διαβάστε για τον πόνο στους όρχεις και για όλα τα συμπτώματα της προστατίτιδας.
Τσούξιμο, μούδιασμα στην ουρήθρα, «λοιμώξεις» που επανέρχονται
Το κάψιμο στην ουρήθρα, η αίσθηση μυρμηγκιάσματος ή ξένου σώματος, το υγρό από την ουρήθρα ή τα επεισόδια που τα αντιβιοτικά βελτιώνουν αλλά ποτέ δεν θεραπεύουν είναι σημάδια λοίμωξης και φλεγμονής στους πόρους του προστάτη, όχι ενός μεγάλου αδένα.
Πιο αδύναμη στύση, πρόωρη εκσπερμάτωση, αλλαγές στο σπέρμα
Η χρόνια προστατίτιδα είναι από τις πιο συχνές και πιο παραγνωρισμένες αιτίες στυτικής δυσλειτουργίας σε άνδρες κάτω των 60, μέσω των νεύρων και των αγγείων που περνούν από τον αδένα και μέσω των σπερματοδόχων κύστεων. Η διάγνωση «υπερπλασία» δεν εξηγεί τίποτα από αυτά. Διαβάστε πώς η προστατίτιδα προκαλεί στυτική δυσλειτουργία.
Αν ο «διογκωμένος προστάτης» σας συνοδεύεται από κάτι από τα παραπάνω, δεν σας έχουν δώσει ολόκληρη τη διάγνωση. Η νόσος είναι η φλεγμονή· η διόγκωση είναι μία από τις συνέπειές της.
Γιατί μεγαλώνει ο προστάτης: η θέση μας
Η υπόθεσή μας, χτισμένη πάνω σε δεκαετίες διορθικών υπερηχογραφημάτων, μικροβιολογικών εξετάσεων και θεραπευτικών αποτελεσμάτων, είναι ότι ο κύριος μοχλός της διόγκωσης του προστάτη είναι μικροβιακός, όχι ορμονικός. Τα μικρόβια φτάνουν στους πόρους του προστάτη, εγκαθίστανται στον αδένα και τον κρατούν σε κατάσταση χαμηλής φλεγμονής για χρόνια. Αυτή η φλεγμονή κάνει τον αδενικό και τον υποστηρικτικό ιστό να πολλαπλασιάζεται και να σκληραίνει. Οι ορμόνες είναι ο δευτερεύων παράγοντας: ρυθμίζουν τον ρυθμό, αλλά τη φωτιά την ανάβει η φλεγμονή.
Δεν πιστεύουμε ότι υπάρχει «απλή υπερπλασία» από μόνη της
Κατά την άποψή μας, η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη είναι όψιμη επιπλοκή της χρόνιας προστατίτιδας. Η φλεγμονή που ξεκίνησε χρόνια πριν με ερεθιστικά συμπτώματα έχει, στο μεταξύ, μεγαλώσει τους πλευρικούς λοβούς του αδένα, και τα συμπτώματα τώρα προέρχονται από τον όγκο και όχι από την αρχική αιτία. Γι’ αυτό αντιμετωπίζουμε τις δύο «παθήσεις» ως μία νόσο σε διαφορετικά στάδια, και γι’ αυτό ψάχνουμε φλεγμονή σε κάθε «διογκωμένο» προστάτη, όποια κι αν είναι η ηλικία του άνδρα.
Και οι μικροί προστάτες φλεγμαίνουν
Το αντίθετο λάθος είναι εξίσου συχνό. Σε πολλούς νέους άνδρες με προστάτη 12 έως 20 ml λένε ότι ο αδένας τους είναι «φυσιολογικός» επειδή δεν είναι μεγάλος, και τα συμπτώματά τους αποδίδονται στο άγχος ή σε «πρόβλημα πυελικού εδάφους». Σε αυτούς τους άνδρες τα συμπτώματα προέρχονται από τις εσωτερικές αλλοιώσεις του ιστού, όχι από το μέγεθός του: φραγμένοι πόροι, ίνωση, αποτιτανώσεις, φλεγμονή στις σπερματοδόχους κύστεις. Το μέγεθος από μόνο του δεν αποκλείει ποτέ την προστατίτιδα. Διαβάστε τι κάνει η φλεγμονή μέσα στον αδένα και για τις αποτιτανώσεις του προστάτη.
Τι δείχνει η έρευνα: χρόνια προστατίτιδα και υπερπλασία συνδέονται
Για χρόνια η θέση μας ήταν κλινική παρατήρηση. Η ανεξάρτητη έρευνα δείχνει πλέον προς την ίδια κατεύθυνση: φλεγμονή βρίσκεται στους περισσότερους διογκωμένους προστάτες, οι άνδρες με ιστορικό προστατίτιδας εμφανίζουν υπερπλασία πολύ συχνότερα, οι φλεγμαίνοντες αδένες είναι μεγαλύτεροι και φράζουν περισσότερο, και ζωντανά βακτήρια έχουν καλλιεργηθεί από τον ιστό «καλοήθων» διογκωμένων προστατών.
Οι άνδρες με προστατίτιδα παθαίνουν υπερπλασία πολύ συχνότερα
Στη μελέτη Health Professionals Follow-up Study, μία από τις μεγαλύτερες μακροχρόνιες μελέτες ανδρικής υγείας στις ΗΠΑ, οι άνδρες με υπερπλασία είχαν σχεδόν οκταπλάσια πιθανότητα να αναφέρουν προηγούμενη διάγνωση προστατίτιδας σε σχέση με όσους δεν είχαν υπερπλασία. Μια συγκεντρωτική ανάλυση δημοσιευμένων μελετών από τον Krieger και τους συνεργάτες του κατέληξε στο ίδιο: το ιστορικό συμπτωμάτων προστατίτιδας συνοδεύεται από σημαντικά αυξημένο κίνδυνο υπερπλασίας και ουρολογικών συμπτωμάτων αργότερα στη ζωή.
Η φλεγμονή είναι ο κανόνας μέσα στους διογκωμένους προστάτες
Στη μελέτη REDUCE, με 8.224 άνδρες, ο βαθμός της χρόνιας φλεγμονής στο μικροσκόπιο προέβλεπε ανεξάρτητα πόσο σοβαρά ήταν τα ουρολογικά συμπτώματα. Σε σειρές προστατών που αφαιρέθηκαν χειρουργικά για υπερπλασία, χρόνια φλεγμονή βρέθηκε στη μεγάλη πλειονότητα των δειγμάτων.
Οι φλεγμαίνοντες αδένες είναι μεγαλύτεροι και φράζουν περισσότερο
Σε ιαπωνική μελέτη 179 ανδρών που χειρουργήθηκαν για υπερπλασία, όσοι είχαν αδένα με κυρίαρχη φλεγμονή είχαν σημαντικά μεγαλύτερο προστάτη (περίπου 64 έναντι 54 ml), πιο αδύναμη ροή και περισσότερα επεισόδια επίσχεσης ούρων από όσους είχαν λίγη φλεγμονή.
Ζωντανά βακτήρια σε «καλοήθεις» διογκωμένους προστάτες
Σε μελέτη του 2020 με 36 προστάτες που αφαιρέθηκαν για υπερπλασία, ζωντανά βακτήρια καλλιεργήθηκαν από τους 20, δηλαδή περισσότερους από τους μισούς: σταφυλόκοκκος, E. coli και μικρόκοκκος μεταξύ άλλων. Το E. coli από αυτούς τους αδένες ενεργοποίησε στο εργαστήριο το φλεγμονώδες σήμα NF-κB και προκάλεσε βλάβες στο DNA των κυττάρων του προστάτη. Μελέτη του 2025 στο Nature Microbiology έδειξε πώς το E. coli προσκολλάται σε υποδοχέα των κυττάρων του προστάτη και εισβάλλει μέσα τους.
Ο μηχανισμός είναι καλά περιγραμμένος
Η επίμονη λοίμωξη κρατά κύτταρα του ανοσοποιητικού μέσα στον ιστό. Αυτά εκκρίνουν σηματοδοτικά μόρια όπως οι IL-6, IL-8, IL-17, TNF-α και TGF-β, που δίνουν εντολή στα αδενικά και τα υποστηρικτικά κύτταρα να πολλαπλασιαστούν και να παράγουν ουλώδη ιστό. Τα ίδια μόρια βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα στον ιστό της υπερπλασίας. Το μοτίβο είναι γνωστό από άλλα όργανα: το ελικοβακτηρίδιο και το στομάχι, η χρόνια ηπατίτιδα και το ήπαρ. Η μακροχρόνια λοίμωξη αναδιαμορφώνει το όργανο.
Ακόμη και τα κλασικά φάρμακα της υπερπλασίας δρουν εν μέρει στη φλεγμονή
Οι αναστολείς της 5α-ρεδουκτάσης, τα φάρμακα που μικραίνουν τον προστάτη, έχει δειχθεί ότι μειώνουν και τις φλεγμονώδεις διηθήσεις μέσα του. Η παχυσαρκία και η μεγάλη περίμετρος μέσης, καταστάσεις που ευνοούν τη φλεγμονή, συνοδεύονται από βαρύτερη φλεγμονή του προστάτη. Τίποτα από αυτά δεν ταιριάζει σε μια καθαρά ορμονική ιστορία· όλα ταιριάζουν σε μια φλεγμονώδη.
Για να είμαστε ακριβείς: η δημοσιευμένη έρευνα τεκμηριώνει μια ισχυρή και σταθερή συσχέτιση ανάμεσα στη χρόνια προστατίτιδα, ιδίως τη βακτηριακή λοίμωξη, και την υπερπλασία, και περιγράφει έναν πειστικό μηχανισμό. Δεν έχει ακόμη αποδείξει σχέση αιτίου-αποτελέσματος με μακροχρόνιες κλινικές δοκιμές, και ορισμένοι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το βέλος μπορεί να δείχνει και αντίστροφα, με έναν στάσιμο διογκωμένο αδένα να μολύνεται. Εμείς πιστεύουμε ότι συμβαίνουν και τα δύο, και ότι στη μεγάλη πλειονότητα των ανδρών η φλεγμονή προηγείται. Αυτό που μπορούμε να δείξουμε οι ίδιοι είναι το κομμάτι που ενδιαφέρει περισσότερο τον ασθενή: όταν θεραπεύεται η φλεγμονή, ο αδένας μικραίνει.
Πηγές: Krieger et al., συγκεντρωτική ανάλυση προστατίτιδας και υπερπλασίας/LUTS, 2008· Collins et al., Health Professionals Follow-up Study, J Urol 2002· Nickel et al., μελέτη REDUCE, Eur Urol 2008· Inamura et al., 2018· Robert et al., Prostate 2009· Jain et al., 2020 (καλλιέργειες βακτηρίων από ιστό TURP)· Fowke et al., 2016· Nature Microbiology 2025 (E. coli FimH και κύτταρα προστάτη).
Τα αποτελέσματά μας: ο διογκωμένος προστάτης μικραίνει όταν θεραπεύεται η φλεγμονή
Μετράμε τον όγκο του προστάτη με διορθικό υπερηχογράφημα στην αρχή της θεραπείας και σε τακτά διαστήματα στη διάρκειά της. Παρακάτω βλέπετε τα αποτελέσματα των ανδρών που ήρθαν σε εμάς με ήδη διογκωμένο αδένα (30 ml και άνω) και ολοκλήρωσαν έναν κύκλο θεραπείας.
Και το αποτέλεσμα κρατάει μετά τη διακοπή της θεραπείας
Η συρρίκνωση κατά τη διάρκεια της θεραπείας θα μπορούσε να θεωρηθεί προσωρινή. Γι’ αυτό κοιτάξαμε τους άνδρες που διέκοψαν τη θεραπεία και επέστρεψαν κατά μέσο όρο 1,8 χρόνια αργότερα (έως και 4,2 χρόνια) χωρίς καμία θεραπεία στο μεταξύ. Ο προστάτης τους είχε μικρύνει κατά 39% στο τέλος του θεραπευτικού τους κύκλου και ήταν ακόμη 32% μικρότερος από την αρχή όταν επέστρεψαν. Στους 25 από τους 26 ο αδένας ήταν ακόμη σαφώς μικρότερος. Διαβάστε ολόκληρη την ανάλυση στο τι θεωρούμε επιτυχία και αν υποτροπιάζουν οι ασθενείς.
Η ορμονική διόγκωση δεν συμπεριφέρεται έτσι. Η φλεγμονώδης διόγκωση, ναι: αφαιρέστε την αιτία και το οίδημα υποχωρεί, οι πόροι ξεφράζουν και ο αδένας ξεφουσκώνει. Ένας υγιής προστάτης μετράει κάτω από 20 ml. Στο τέλος της θεραπείας, πολλοί από τους νεότερους ασθενείς μας έχουν προστάτη 8 με 15 ml, και αυτό είναι για εμάς ο υγιής προστάτης.
Υπερπλασία ή χρόνια προστατίτιδα; Δύο στάδια του ίδιου προβλήματος
Κάθε εβδομάδα βλέπουμε άνδρες 30 και 40 ετών που τους έχουν πει για χρόνια ότι έχουν «υπερπλασία» ή «διογκωμένο προστάτη», τους έχουν βάλει σε άλφα-αναστολείς, και δεν τους έχει εξετάσει κανείς παραπέρα. Ο προστάτης τους είναι πράγματι διογκωμένος, αλλά είναι διογκωμένος επειδή έχει χρόνια φλεγμονή, και τα φάρμακα που χαλαρώνουν την ουρήθρα δεν κάνουν τίποτα γι’ αυτό. Διόγκωση σε άνδρα κάτω των 55 είναι προστατίτιδα μέχρι αποδείξεως του εναντίου, και κατά την εμπειρία μας το ίδιο ισχύει συνήθως και στους μεγαλύτερους.
Πρώιμο στάδιο: κυριαρχεί η φλεγμονή
- Οποιαδήποτε ηλικία από τα τέλη της εφηβείας, συχνότερα 25 έως 50
- Πόνος ή βάρος στο περίνεο, στη βουβωνική χώρα, στους όρχεις, στη μέση ή στα πόδια
- Τσούξιμο στην ουρήθρα· «λοιμώξεις» που τα αντιβιοτικά βελτιώνουν αλλά δεν θεραπεύουν
- Σεξουαλικά συμπτώματα: πιο αδύναμη στύση, πρόωρη ή επώδυνη εκσπερμάτωση, μειωμένη επιθυμία
- Αλλαγές στο σπέρμα: πηχτό, κίτρινο, με σβώλους, ή με αίμα
- Υπέρηχος: ανομοιογενής ιστός, περιοχές με αυξημένη αιμάτωση, αποτιτανώσεις, διατεταμένες σπερματοδόχοι κύστεις· ο αδένας μπορεί να είναι ακόμη μικρός
- PSA αυξημένο δυσανάλογα με το μέγεθος του αδένα
Όψιμο στάδιο: κυριαρχεί η διόγκωση
- Συνήθως άνω των 60, με συμπτώματα που εγκαταστάθηκαν σιγά σιγά μέσα στα χρόνια
- Κυρίως αποφρακτικά συμπτώματα: αδύναμη ροή, σφίξιμο, υπόλειμμα ούρων, νυκτουρία
- Ο πόνος και το τσούξιμο μπορεί να έχουν ξεθωριάσει, ή να μην πάρθηκαν ποτέ στα σοβαρά
- Σεξουαλική λειτουργία «φυσιολογική για την ηλικία», που συχνά σημαίνει ότι φθίνει σιγά σιγά
- Υπέρηχος: διογκωμένη μεταβατική ζώνη και πλευρικοί λοβοί, συνήθως με τις ουλές, τις αποτιτανώσεις και τους φραγμένους πόρους της παλιάς φλεγμονής από κάτω
- PSA περίπου ανάλογο με τον όγκο του αδένα
Στο όψιμο στάδιο η φλεγμονή συνήθως είναι ακόμη εκεί, και πρέπει να βρεθεί και να θεραπευτεί πριν από οποιαδήποτε απόφαση για χειρουργείο: αλλάζει τα συμπτώματα, το αποτέλεσμα της επέμβασης και τον χειρουργικό κίνδυνο. Διαβάστε πώς διαγιγνώσκουμε τη χρόνια προστατίτιδα και πώς τη θεραπεύουμε.
Πώς γίνεται η διάγνωση της υπερπλασίας του προστάτη
- Ιστορικό και δακτυλική εξέταση. Μέγεθος, σύσταση, συμμετρία, ευαισθησία. Ο φλεγμαίνων αδένας πονάει και είναι συχνά ανομοιογενής· ο καρκίνος είναι σκληρός και ανώμαλος· η παλιά διόγκωση είναι λεία και ελαστική.
- Ουρομετρία (ουροροομετρία, μέτρηση της ροής των ούρων). Αντικειμενική μέτρηση της ροής και της μορφής της. Δείχνει την απόφραξη πολύ πριν ο άνδρας πει ότι η ροή του είναι αδύναμη, και με αυτήν παρακολουθούμε την επίδραση της θεραπείας.
- Υπερηχογράφημα νεφρών, κύστης και προστάτη. Όγκος του αδένα, μέσος λοβός, πάχος του τοιχώματος της κύστης, υπόλειμμα ούρων μετά την ούρηση, λίθοι, και τυχόν διάταση των νεφρών.
- Διορθικό υπερηχογράφημα με έγχρωμο Doppler. Ο μόνος τρόπος να δούμε μέσα στον αδένα: φλεγμαίνουσες περιοχές με αυξημένη αιμάτωση, αποτιτανώσεις, φραγμένους πόρους, διατεταμένες σπερματοδόχους κύστεις, και τον ακριβή όγκο. Αυτή είναι η εξέταση που ξεχωρίζει τον «διογκωμένο» από τον «φλεγμαίνοντα και διογκωμένο» προστάτη, και εκεί ακριβώς σταματά συνήθως ο κλασικός έλεγχος για υπερπλασία.
- PSA, γενική και καλλιέργειες ούρων. Το PSA διαβάζεται μέσα στο πλαίσιό του: η φλεγμονή το ανεβάζει, και πέφτει όταν η φλεγμονή θεραπευτεί. Οι καλλιέργειες ούρων και προστατικού υγρού εντοπίζουν τα μικρόβια. Δείτε τον πλήρη διαγνωστικό μας έλεγχο.
Θεραπεία της υπερπλασίας του προστάτη
Εδώ είναι οι κλασικές επιλογές, με τα ονόματά τους, και μετά η δική μας προσέγγιση. Δεν αλληλοαποκλείονται: τα κλασικά φάρμακα μπορούν να χρησιμοποιηθούν παράλληλα με τη θεραπεία της προστατίτιδας, και συχνά γίνονται περιττά καθώς ο αδένας μικραίνει.
Παρακολούθηση και συνήθειες
Ήπια συμπτώματα χωρίς υπόλειμμα ούρων μπορούν να παρακολουθούνται: λιγότερα υγρά το βράδυ, λιγότερα διουρητικά ροφήματα, τακτική εκσπερμάτωση, αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, επανεκτίμηση κάθε χρόνο. Η αναμονή είναι λογική μόνο αν κάποιος έχει πράγματι ελέγξει ότι ο αδένας δεν φλεγμαίνει.
Φάρμακα
Οι άλφα-αναστολείς (ταμσουλοσίνη, αλφουζοσίνη, σιλοδοσίνη) χαλαρώνουν τον μυ του προστάτη και του αυχένα της κύστης και βελτιώνουν τη ροή μέσα σε λίγες μέρες. Οι αναστολείς της 5α-ρεδουκτάσης (φιναστερίδη, δουταστερίδη) μικραίνουν τους μεγάλους αδένες μέσα σε μήνες. Η ταδαλαφίλη βοηθά και τη ροή και τη στύση. Όλα αντιμετωπίζουν τα συμπτώματα· κανένα δεν αντιμετωπίζει τη λοίμωξη και τη φλεγμονή από κάτω.
Χειρουργείο και ελάχιστα επεμβατικές μέθοδοι
Διουρηθρική προστατεκτομή (TURP), εκπυρήνιση με laser (HoLEP, ThuLEP), εξάχνωση με laser (PVP / GreenLight), θεραπεία με υδρατμούς (Rezum), ανάρτηση της προστατικής ουρήθρας (UroLift), Aquablation και εμβολισμός των προστατικών αρτηριών (PAE). Αφαιρούν ή αναδιαμορφώνουν ιστό· δεν αφαιρούν τον λόγο για τον οποίο μεγάλωσε.
Θεραπεύουμε τον διογκωμένο προστάτη θεραπεύοντας τη χρόνια προστατίτιδα που, κατά την άποψή μας, τον προκάλεσε: εντοπίζουμε τα μικρόβια, χορηγούμε τη θεραπεία μέσα στον ίδιο τον αδένα, ξεφράζουμε τους πόρους και μαλακώνουμε τον ινώδη ιστό. Αυτό είναι το Πρωτόκολλο Γεωργιάδη για τη χρόνια προστατίτιδα, και οι μειώσεις όγκου που είδατε παραπάνω είναι η μετρημένη επίδρασή του στους διογκωμένους αδένες. Άλφα-αναστολείς ή άλλα φάρμακα μπορούν να το συνοδεύουν όταν χρειάζεται. Χειρουργείο εξετάζουμε μόνο για άνδρες άνω των 75 που δεν μπορούν να ακολουθήσουν θεραπεία του ίδιου του προστάτη, και για πραγματικά επείγουσες καταστάσεις όπου η κύστη ή τα νεφρά κινδυνεύουν ήδη. Για όλους τους άλλους, το ερώτημα του χειρουργείου συνήθως εξαφανίζεται μόλις φύγει η φλεγμονή.
Μέγεθος προστάτη ανά ηλικία: τι είναι φυσιολογικό;
Τι λένε τα βιβλία
Ο προστάτης ενός νέου άνδρα αναφέρεται στα 20 με 25 ml, και μεγαλώνει αργά στα σαράντα και τα πενήντα· τα 30 με 40 ml θεωρούνται «συνηθισμένα μετά τα 60» και αδένες 60, 80 ή 100 ml «όχι σπάνιοι» στα εβδομήντα και τα ογδόντα. Με αυτή τη βάση οι ακτινολόγοι γράφουν συστηματικά «διογκωμένος για την ηλικία» ή «φυσιολογικός για την ηλικία».
Τι λέμε εμείς
Ο υγιής προστάτης μετράει κάτω από 20 ml, και μένει εκεί· πολλοί από τους νεότερους ασθενείς μας τελειώνουν τη θεραπεία με αδένα 8 με 15 ml. Στους ασθενείς μας, ένας προστάτης 35 ml στα 38 δεν είναι «ελαφρώς διογκωμένος για την ηλικία»· είναι ένας αδένας που φλεγμαίνει εδώ και μια δεκαετία. Ούτε ένας αδένας 45 ml στα 65 είναι «φυσιολογική γήρανση». Όποιος έχει μεγάλο προστάτη έχει, κατά τη γνώμη μας, αφήσει μια φλεγμονή στη θέση της για πολύ καιρό. Και ένας αδένας 15 ml μπορεί να φλεγμαίνει άσχημα: οι εσωτερικές αλλοιώσεις μετράνε περισσότερο από τον αριθμό.
Αδύναμη ροή, νυκτουρία, «διογκωμένος προστάτης» στον υπέρηχο;
Στείλτε μας τα συμπτώματά σας και όποιο υπερηχογράφημα, ουρομετρία ή PSA έχετε. Θα σας πούμε αν η εικόνα μοιάζει με φλεγμαίνοντα αδένα σε όψιμο στάδιο, σε ποιο στάδιο βρίσκεται, και τι μπορεί ρεαλιστικά να ανακτηθεί.
Φυσική αντιμετώπιση, διατροφή και συμπληρώματα για την υπερπλασία του προστάτη
Saw palmetto (σερενόα), κολοκυθόσπορος, pygeum, β-σιτοστερόλη, λυκοπένιο
Πωλούνται παντού και διαφημίζονται έντονα. Στις ελεγχόμενες μελέτες η επίδρασή τους στα ουρολογικά συμπτώματα είναι στην καλύτερη περίπτωση μέτρια, και κανένα δεν μικραίνει έναν διογκωμένο αδένα ούτε αναστρέφει την απόφραξη. Είναι ακίνδυνα για τους περισσότερους άνδρες, και δεν είναι θεραπεία.
Τροφές, μπαχαρικά, αλκοόλ και καφεΐνη
Τα καυτερά, το αλκοόλ και η καφεΐνη ερεθίζουν έναν φλεγμαίνοντα προστάτη και την κύστη και αξίζει να περιοριστούν· η ντομάτα, τα λιπαρά ψάρια, οι ξηροί καρποί, ο κολοκυθόσπορος, το πράσινο τσάι και τα άφθονα λαχανικά κάνουν καλό στον προστάτη και σε όλα τα υπόλοιπα. Διαβάστε ποιες τροφές είναι καλές για τον προστάτη. Καμία διατροφή όμως, και κανένας ανανάς ή μήλο, δεν θεραπεύει τη λοίμωξη μέσα στον αδένα.
Ο πιο αποτελεσματικός «φυσικός» τρόπος να μικρύνει ένας διογκωμένος προστάτης είναι να βρεθεί γιατί μεγάλωσε και να αφαιρεθεί η αιτία. Διαγνώστε την προστατίτιδα σε βάθος, θεραπεύστε τη σε βάθος, και αφήστε τον αδένα να αναρρώσει. Όλα τα άλλα είναι, στην καλύτερη περίπτωση, συμπλήρωμα σε αυτό.
Τι συμβαίνει αν η υπερπλασία του προστάτη μείνει χωρίς θεραπεία
Κύστη και λοιμώξεις
Μια κύστη που δεν αδειάζει ποτέ αποκτά παχύ τοίχωμα, ερεθίζεται και τελικά εξασθενεί και διατείνεται. Τα στάσιμα ούρα γεννούν λοιμώξεις και λίθους. Η οξεία επίσχεση ούρων, η ξαφνική αδυναμία να ουρήσετε καθόλου, είναι μια επώδυνη επείγουσα κατάσταση που χρειάζεται καθετήρα.
Νεφρά
Η πίεση προς τα πίσω διατείνει τους ουρητήρες και τα νεφρά και, μέσα στα χρόνια, μειώνει αθόρυβα τη νεφρική λειτουργία. Αυτό είναι το αποτέλεσμα που η έγκαιρη διάγνωση υπάρχει για να αποτρέψει, και ένας λόγος παραπάνω να μην περιμένετε να γίνουν τα συμπτώματα «αρκετά άσχημα».
Προσθέστε σε αυτά τις επιπλοκές της ίδιας της αθεράπευτης φλεγμονής: στυτική δυσλειτουργία, υπογονιμότητα, χρόνιο πόνο, και μια ζωή με αντιβιοτικά. Διαβάστε τις μακροχρόνιες επιπτώσεις της χρόνιας προστατίτιδας.
Συχνές ερωτήσεις για την υπερπλασία του προστάτη
Σε ποια ηλικία πρέπει να ελέγξω τον προστάτη μου;
Η κλασική σύσταση είναι ετήσιος έλεγχος από τα 50, ή από τα 45 αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του προστάτη. Η δική μας συμβουλή είναι διαφορετική: η προστατίτιδα ξεκινά από τα 25 και μετά, και έχουμε θεραπεύσει συμπτωματικούς άνδρες από 18 έως και άνω των 85 ετών. Εξετάστε τον προστάτη σας με τα πρώτα συμπτώματα, σε οποιαδήποτε ηλικία: τσούξιμο, συχνουρία, αλλαγή στο σπέρμα, πόνος μετά από κάθισμα ή εκσπερμάτωση, πιο αδύναμη στύση. Όσο νωρίτερα θεραπευτεί η φλεγμονή, τόσο πιο γρήγορα και πιο πλήρως αναρρώνει ο αδένας.
Προκαλεί η υπερπλασία του προστάτη στυτική δυσλειτουργία;
Ένας απλώς μεγάλος αδένας, όχι. Ένας φλεγμαίνων αδένας, ναι, και πολύ συχνά: η χρόνια προστατίτιδα βλάπτει τα νεύρα και τα αγγεία που περνούν μέσα και γύρω από τον προστάτη και εξασθενεί τους μυς του πυελικού εδάφους που κρατούν τη στύση. Αν η «υπερπλασία» σας συνοδεύεται από πιο αδύναμη στύση ή πρόωρη εκσπερμάτωση, η φλεγμονή είναι η κοινή αιτία και των δύο. Διαβάστε για τη σεξουαλική δυσλειτουργία και τον προστάτη.
Μπορεί η υπερπλασία να προκαλέσει πόνο στους όρχεις, τη βουβωνική χώρα ή τα πόδια;
Όχι λόγω μεγέθους. Ο πόνος στους όρχεις, τη βουβωνική χώρα, το περίνεο, τη μέση ή τα πόδια, το μούδιασμα ή το τσούξιμο στην ουρήθρα προέρχονται από φλεγμονή του προστάτη και των σπερματοδόχων κύστεων, που μοιράζονται τα νεύρα τους με αυτές τις περιοχές. Αν έχετε «υπερπλασία» και πόνο, ζητήστε διορθικό υπερηχογράφημα με Doppler. Δείτε τη σελίδα για τον πόνο στους όρχεις.
Μπορεί ο διογκωμένος προστάτης να μικρύνει ή να επανέλθει στο φυσιολογικό;
Ναι, όταν η διόγκωση είναι φλεγμονώδης, που κατά την εμπειρία μας είναι συνήθως. Στους ασθενείς μας με αδένα 30 ml και άνω η μέση μείωση σε έναν κύκλο θεραπείας ήταν περίπου το ένα τρίτο, έως και 83% στην καλύτερη περίπτωση, και οι μισοί τελείωσαν κάτω από 30 ml. Η μείωση διατηρήθηκε σε άνδρες που ξαναμετρήθηκαν χρόνια μετά τη διακοπή της θεραπείας. Τα ορμονικά φάρμακα μικραίνουν κάπως τον αδένα όσο λαμβάνονται· η θεραπεία της φλεγμονής τον μικραίνει και τον κρατά εκεί.
Είναι φυσιολογικός ένας προστάτης 12 με 20 ml;
Ο υγιής προστάτης είναι κάτω από 20 ml, και πολλοί από τους νεότερους ασθενείς μας τελειώνουν τη θεραπεία στα 8 με 15 ml, οπότε ως προς το μέγεθος, ναι. Το μέγεθος όμως δεν αποκλείει ποτέ την προστατίτιδα. Βλέπουμε πολλούς νέους άνδρες με αδένα 12 έως 20 ml γεμάτο φραγμένους πόρους, αποτιτανώσεις και φλεγμαίνοντα ιστό, που τα συμπτώματά τους αγνοούνται για χρόνια επειδή «ο προστάτης δεν είναι διογκωμένος». Το εσωτερικό του αδένα μετράει περισσότερο από τον όγκο του.
Τι είναι ο μέσος λοβός του προστάτη και γιατί έχει σημασία;
Ο μέσος λοβός είναι το τμήμα του αδένα που μπορεί να μεγαλώσει προς τα πάνω, μέσα στην κύστη. Ακόμη και μικρός, λειτουργεί σαν βαλβίδα στην έξοδο της κύστης και προκαλεί απόφραξη, ατελή κένωση και επιτακτικότητα δυσανάλογες με το συνολικό μέγεθος του προστάτη. Μετριέται στον υπέρηχο και επηρεάζει την επιλογή της θεραπείας.
Ανεβάζει η υπερπλασία το PSA;
Ένας μεγαλύτερος αδένας παράγει κάπως περισσότερο PSA, και η φλεγμονή το ανεβάζει ακόμη περισσότερο, συχνά απότομα. Ένα PSA υψηλό για το μέγεθος του αδένα δείχνει φλεγμονή (ή, σπάνια, καρκίνο) και πρέπει να εξηγηθεί, όχι απλώς να παρακολουθείται. Στους ασθενείς μας το PSA συνήθως πέφτει καθώς θεραπεύεται η φλεγμονή.
Οδηγεί η υπερπλασία σε καρκίνο του προστάτη;
Η ίδια η υπερπλασία δεν προκαλεί καρκίνο: αναπτύσσεται στη μεταβατική ζώνη, ενώ ο καρκίνος ξεκινά κυρίως από την περιφερική ζώνη. Η χρόνια φλεγμονή, από την άλλη, συνδέεται όλο και περισσότερο με τον καρκίνο του προστάτη, ένας λόγος ακόμη να εντοπιστεί και να θεραπευτεί. Διαβάστε για τη χρόνια προστατίτιδα και τον καρκίνο του προστάτη.
Αντιμετωπίζεται η υπερπλασία του προστάτη με φυσικό τρόπο;
Φυτικά εκχυλίσματα όπως το saw palmetto έχουν το πολύ μέτρια επίδραση σε ήπια συμπτώματα και δεν μικραίνουν τον αδένα. Οι συνήθειες βοηθούν περισσότερο: λιγότερα υγρά και αλκοόλ το βράδυ, λιγότερη καφεΐνη και καυτερά, τακτική εκσπερμάτωση, αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας. Τίποτα από αυτά δεν αντικαθιστά το να μάθετε αν ο αδένας φλεγμαίνει και να τον θεραπεύσετε· αυτό είναι που πραγματικά τον μικραίνει.
