Αιματουρία (Αίμα στα Ούρα)

ΠΑΘΗΣΕΙΣ · ΑΙΜΑΤΟΥΡΙΑ (ΑΙΜΑ ΣΤΑ ΟΥΡΑ)

Αίμα στα ούρα (αιματουρία): τι σημαίνει, η δοκιμασία των τριών ποτηριών, όλες οι αιτίες από την κυστίτιδα ως τον καρκίνο, και τι να κάνετε σήμερα

Ούρα κόκκινα, ροζ ή στο χρώμα της κόκα-κόλα, ή ερυθρά αιμοσφαίρια που βρέθηκαν σε μια εξέταση ρουτίνας χωρίς να τα έχετε προσέξει ποτέ, είναι αιματουρία. Είναι σημάδι, όχι νόσος, και στους περισσότερους ανθρώπους η αιτία είναι λοίμωξη, λίθος ή φλεγμαίνων προστάτης. Είναι όμως και ο τρόπος με τον οποίο ο καρκίνος της κύστης και του νεφρού δίνει το πρώτο του σημάδι, και το ανώδυνο αίμα στα ούρα σε καπνιστή ή σε οποιονδήποτε πάνω από 40 δεν πρέπει ποτέ να αποδίδεται σε «λίγη λοίμωξη» χωρίς διερεύνηση. Εδώ εξηγούμε πώς διαβάζεται το χρώμα και ο χρόνος, τι μας λέει η δοκιμασία των τριών ποτηριών, τις αιτίες ανά ηλικία και φύλο, τις εξετάσεις που βρίσκουν την πηγή, και πώς θεραπεύεται κάθε αιτία.

Δρ Παύλος Γεωργιάδης, MD, Χειρουργός Ουρολόγος-Ανδρολόγος · Αθήνα · Αναθεώρηση Οκτώβριος 2026

Οι αιτίες Πότε είναι επείγον

Τι είναι η αιματουρία

Αιματουρία είναι η παρουσία ερυθρών αιμοσφαιρίων στα ούρα. Όταν είναι αρκετά ώστε να χρωματίσουν τα ούρα, ροζ, κόκκινα, καφέ ή σαν κόκα-κόλα, λέγεται μακροσκοπική (ορατή)· ένα μόνο χιλιοστόλιτρο αίματος σε μια γεμάτη κύστη αρκεί. Όταν τα ούρα φαίνονται φυσιολογικά και τα αιμοσφαίρια βρίσκονται μόνο στο μικροσκόπιο ή στην ταινία, συνήθως τρία ή περισσότερα ανά οπτικό πεδίο σε δύο δείγματα, λέγεται μικροσκοπική, και βρίσκεται σε λίγους στους εκατό ενήλικες σε εξετάσεις ρουτίνας. Και οι δύο είναι συμπτώματα κάποιας άλλης κατάστασης, και αυτή η κατάσταση κυμαίνεται από το ασήμαντο ως το σοβαρό. Η διάκριση μετράει λιγότερο από όσο νομίζουν οι περισσότεροι: ένας όγκος της κύστης μπορεί να εμφανιστεί με οποιαδήποτε από τις δύο, και η μικροσκοπική αιματουρία χρειάζεται την ίδια σκέψη με το ορατό αίμα, αν και με λιγότερη βιασύνη.

Διαβάζοντας το σημάδι: χρώμα, πήγματα, πόνος και χρόνος

Με πόνο ή χωρίς πόνο

Πόνος μαζί με το αίμα, τσούξιμο στην ούρηση, συχνουρία και έπειξη, δείχνουν λοίμωξη: κυστίτιδα στις γυναίκες, προστατίτιδα ή ουρηθρίτιδα στους άνδρες. Κολικός πόνος στη μέση που αντανακλά στη βουβωνική χώρα με αίμα είναι λίθος που κατεβαίνει τον ουρητήρα. Ανώδυνο, ορατό αίμα, ιδίως σε καπνιστή ή σε οποιονδήποτε πάνω από 40, είναι όγκος της κύστης ή του νεφρού μέχρι αποδείξεως του εναντίου.

Χρώμα και πήγματα

Έντονα κόκκινο αίμα με πήγματα έρχεται από την κύστη, τον προστάτη ή την ουρήθρα· πήγματα σαν σκουλήκια έχουν περάσει από τον ουρητήρα και προέρχονται από νεφρό. Θολά, καφέ ή σαν κόκα-κόλα ούρα χωρίς πήγματα δείχνουν αιμορραγία από το ίδιο το νεφρό, από τα φίλτρα του (σπειράματα), και συνοδεύουν νεφρική νόσο και όχι ουρολογική.

Μικροσκοπική ή ορατή

Το ορατό αίμα διερευνάται σε όλους. Το μικροσκοπικό διερευνάται σε όποιον είναι πάνω από 35 με 40, στους καπνιστές, σε όποιον έχει συμπτώματα από την ούρηση, και όταν επιμένει σε επανάληψη· σε νέους με ένα μεμονωμένο εύρημα και φυσιολογική επανάληψη είναι συνήθως καλόηθες.

Αίμα και στο σπέρμα

Όταν και το σπέρμα είναι καφέ ή κόκκινο, η πηγή είναι σχεδόν πάντα ο προστάτης και οι σπερματοδόχοι κύστεις· δείτε τη σελίδα μας για το αίμα στο σπέρμα.

Η δοκιμασία των τριών ποτηριών (δοκιμασία Guyon)

Μια απλή, παλιά και ακόμη χρήσιμη δοκιμασία: ο ασθενής ουρεί σε τρία ποτήρια σε μία ούρηση, τα πρώτα λίγα χιλιοστόλιτρα στο πρώτο, το μεγαλύτερο μέρος στο δεύτερο, τις τελευταίες σταγόνες στο τρίτο, και συγκρίνεται το χρώμα του καθενός. Μας λέει σε ποιο σημείο της ούρησης εμφανίζεται το αίμα, και επομένως περίπου από πού έρχεται.

  1. Αρχική αιματουρία (κόκκινο μόνο το πρώτο ποτήρι): το αίμα ξεπλένεται με την αρχή της ροής, άρα προέρχεται από την ουρήθρα ή την προστατική ουρήθρα: ουρηθρίτιδα, στένωση, πολύποδας ή βλάβη της ουρήθρας, ή φλεγμαίνων, συμφορημένος προστάτης.
  2. Τελική αιματουρία (κόκκινο μόνο το τελευταίο ποτήρι): το αίμα εμφανίζεται όταν η κύστη σφίγγει τις τελευταίες σταγόνες, άρα προέρχεται από τον αυχένα της κύστης ή τον προστάτη: προστατίτιδα, υπερπλασία προστάτη, όγκος στον αυχένα της κύστης, ή φλεγμονή του τριγώνου.
  3. Ολική αιματουρία (κόκκινα και τα τρία): το αίμα είναι ανακατεμένο σε όλα τα ούρα, άρα προέρχεται από την κύστη, τους ουρητήρες ή τα νεφρά: κυστίτιδα, όγκοι κύστης, λίθοι, όγκοι νεφρού ή νεφρική νόσος.

Η δοκιμασία δεν αντικαθιστά την απεικόνιση και την κυστεοσκόπηση, αλλά κατευθύνει τη διερεύνηση σωστά από την πρώτη επίσκεψη. Στους άνδρες, η αρχική και η τελική αιματουρία μάς οδηγούν πολύ συχνά στον προστάτη.

Τι άλλο μας λέει το ιστορικό

Ηλικία και φύλο (η κυστίτιδα κυριαρχεί στις νέες γυναίκες, η προστατίτιδα στους νέους άνδρες, η υπερπλασία του προστάτη και οι όγκοι μετά τα 50)· κάπνισμα και επαγγελματική έκθεση σε βαφές και χημικά, οι κύριοι παράγοντες κινδύνου για καρκίνο της κύστης· πρόσφατη έντονη άσκηση, μεγάλη διαδρομή τρεξίματος ή ποδηλασίας, που μπορεί να δώσει μία μέρα ακίνδυνης αιματουρίας· πρόσφατη φαρυγγίτιδα ή λοίμωξη, που προηγείται ορισμένων νεφρικών νόσων· αντιπηκτικά και αντιαιμοπεταλιακά, που κάνουν κάθε αιμορραγία ορατή και δεν πρέπει ποτέ να θεωρούνται από μόνα τους η αιτία· οικογενειακό ιστορικό νεφρικής νόσου ή λίθων· δρεπανοκυτταρική νόσος και στίγμα· ενδοκαρδίτιδα και άλλες γενικές παθήσεις· διαβήτης και υπέρταση, που βλάπτουν τα νεφρά· και, για τις γυναίκες, αν το δείγμα μπορεί να έχει επιμολυνθεί από αίμα της περιόδου.

Οι αιτίες του αίματος στα ούρα

Οποιαδήποτε πάθηση του ουροποιητικού μπορεί να προκαλέσει αιματουρία, και οι αιτίες αλλάζουν με την ηλικία. Αξίζει να θυμόμαστε ότι γενικές παθήσεις και φάρμακα μπορούν να συνυπάρχουν με ουρολογική αιτία: ο άνδρας με ασπιρίνη και αίμα στα ούρα μπορεί να έχει και όγκο της κύστης, και η ασπιρίνη απλώς τον έκανε ορατό.

Λοιμώξεις και φλεγμονές

Η συχνότερη αιτία σε κάθε ηλικία. Στις γυναίκες, η οξεία και η χρόνια κυστίτιδα, με τσούξιμο, συχνουρία και έπειξη· στους άνδρες, η χρόνια προστατίτιδα, που αιμορραγεί από τη συμφορημένη προστατική ουρήθρα στην αρχή ή το τέλος της ούρησης, και η ουρηθρίτιδα από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα μικρόβια. Η λοίμωξη του νεφρού (πυελονεφρίτιδα) προσθέτει πυρετό και πόνο στη μέση. Η φυματίωση και η σχιστοσωμίαση της κύστης είναι σπάνιες στην Ελλάδα αλλά υπάρχουν.

Λίθοι

Οι λίθοι του νεφρού που κατεβαίνουν τον ουρητήρα γδέρνουν το τοίχωμά του και προκαλούν αίμα με κολικό πόνο, συχνά με ναυτία· οι λίθοι της κύστης προκαλούν αίμα στο τέλος της ούρησης και ροή που κόβεται και ξαναρχίζει. Είναι η δεύτερη συχνότερη αιτία στους ενήλικες κάτω των 50.

Υπερπλασία προστάτη

Ο διογκωμένος αδένας καλύπτεται από εύθραυστες, διογκωμένες φλέβες που αιμορραγούν εύκολα, ιδίως με το σφίξιμο· αίμα στην αρχή ή το τέλος της ούρησης σε άνδρα πάνω από 50 με αδύναμη ροή και νυκτουρία είναι τυπικό, αλλά ένας όγκος πρέπει πάντα να αποκλειστεί. Δείτε τη σελίδα μας για την υπερπλασία του προστάτη.

Όγκοι του ουροποιητικού

Ο καρκίνος της κύστης εμφανίζεται με ανώδυνη ορατή αιματουρία στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, συχνά διαλείπουσα, ώστε ο ασθενής καθησυχάζεται λανθασμένα όταν σταματά. Ο καρκίνος του νεφρού προκαλεί αίμα, πόνο στη μέση και μερικές φορές ψηλαφητή μάζα. Οι καρκίνοι του ουρητήρα και της ουρήθρας είναι σπανιότεροι. Ο καρκίνος του προστάτη προκαλεί αιματουρία λιγότερο συχνά, συνήθως όταν είναι προχωρημένος. Κάθε επεισόδιο ορατής, ανώδυνης αιματουρίας αντιμετωπίζεται ως πιθανός όγκος μέχρι η διερεύνηση να πει το αντίθετο.

Νεφρική (σπειραματική) νόσος

Φλεγμονή των φίλτρων του νεφρού, IgA νεφροπάθεια, μεταλοιμώδης και άλλες σπειραματονεφρίτιδες, νόσος λεπτής βασικής μεμβράνης, σύνδρομο Alport, προκαλεί καφέ, θολά ούρα με λεύκωμα και παραμορφωμένα ερυθρά, συχνά μετά από λοίμωξη, και αντιμετωπίζεται με νεφρολόγο. Ο διαβήτης και η υπέρταση βλάπτουν τα νεφρά αργά και μπορούν να κάνουν το ίδιο.

Όλα τα υπόλοιπα

Τραυματισμός νεφρού ή κύστης· έντονη άσκηση· καθετήρες και επεμβάσεις· ακτινοθεραπεία· φάρμακα όπως η κυκλοφωσφαμίδη· διαταραχές πήξης και αντιπηκτικά (βαρφαρίνη, νεότερα αντιπηκτικά, ασπιρίνη και κλοπιδογρέλη)· δρεπανοκυτταρική νόσος και στίγμα· ενδοκαρδίτιδα και αγγειίτιδες· πολυκυστικοί νεφροί· και ενδομητρίωση της κύστης, που αιμορραγεί με την περίοδο.

Πώς βρίσκεται η πηγή

Εξετάσεις ούρωνΤαινία και μικροσκόπηση για επιβεβαίωση των ερυθρών, λεύκωμα, κυλίνδρους και παραμορφωμένα κύτταρα· καλλιέργεια για λοίμωξη· κυτταρολογική για καρκινικά κύτταρα σε όσους έχουν παράγοντες κινδύνου.
Εξετάσεις αίματοςΝεφρική λειτουργία, γενική αίματος, πήξη· PSA στους άνδρες πάνω από 40 μετά από εξέταση του προστάτη.
Κλινική εξέτασηΚοιλιά και οσφύς, έξω γεννητικά όργανα και στόμιο ουρήθρας, και στους άνδρες ο προστάτης με δακτυλική εξέταση.
ΑπεικόνισηΥπερηχογράφημα νεφρών και κύστης σε όλους, με διορθικό υπερηχογράφημα προστάτη στους άνδρες· αξονική ουρογραφία για ορατή αιματουρία σε ενήλικες με παράγοντες κινδύνου, η καλύτερη εξέταση για όγκους νεφρού και λίθους.
ΚυστεοσκόπησηΕύκαμπτο ενδοσκόπιο στην κύστη με τοπική αναισθησία, ο μόνος τρόπος να δει κανείς απευθείας έναν όγκο της κύστης και την ουρήθρα· γίνεται για κάθε ορατή αιματουρία πάνω από 35 με 40 και για επίμονη μικροσκοπική.

Στους άνδρες που βλέπουμε, η διαδρομή αυτή καταλήγει πολύ συχνά στον προστάτη: χρόνια φλεγμαίνων αδένας στο διορθικό υπερηχογράφημα, πυοσφαίρια και μικρόβια στο προστατικό υγρό, και αίμα στην αρχή ή το τέλος της ούρησης που σταματά όταν θεραπευτεί η προστατίτιδα. Όμως η κύστη και τα νεφρά ελέγχονται πρώτα, κάθε φορά, γιατί το κόστος του να χαθεί ένας όγκος είναι πολύ μεγαλύτερο από το κόστος μιας εξέτασης.

Θεραπεία της αιματουρίας

Ανά αιτία

Οι λοιμώξεις θεραπεύονται με βάση την καλλιέργεια, και για έναν χρόνια φλεγμαίνοντα προστάτη ή κύστη αυτό σημαίνει θεραπεία του αδένα, όχι μία εβδομάδα χάπια. Οι λίθοι αποβάλλονται, διαλύονται ή θρυμματίζονται. Η υπερπλασία του προστάτη που αιμορραγεί αντιμετωπίζεται με φάρμακα ή χειρουργείο. Οι όγκοι αφαιρούνται, μέσα από την ουρήθρα για τους περισσότερους όγκους της κύστης, και παρακολουθούνται διά βίου. Η νεφρική νόσος αντιμετωπίζεται με τον νεφρολόγο. Οι δόσεις των αντιπηκτικών επανεξετάζονται με τον γιατρό που τα συνταγογράφησε, αφού αποκλειστεί ουρολογική αιτία.

Βαριά αιμορραγία με πήγματα

Τα πήγματα μπορούν να φράξουν την ουρήθρα και να προκαλέσουν επώδυνη επίσχεση ούρων. Αυτό χρειάζεται καθετήρα και πλύσεις της κύστης στο νοσοκομείο, μερικές φορές συνεχή έκπλυση, μέχρι να ηρεμήσει η αιμορραγία και να θεραπευτεί η αιτία· τα πολλά υγρά βοηθούν μόνο στην ελαφρά αιμορραγία.

Μετά τη θεραπεία

Τα ούρα ελέγχονται μετά τη θεραπεία για να επιβεβαιωθεί ότι το αίμα έφυγε· αίμα που επιμένει αφού μια λοίμωξη «θεραπεύτηκε» σημαίνει ότι η λοίμωξη δεν ήταν η αιτία. Οι άνδρες πάνω από 40 και όσοι έχουν παράγοντες κινδύνου παρακολουθούνται με εξετάσεις ούρων και, όπου βρέθηκε όγκος, με προγραμματισμένες κυστεοσκοπήσεις.

Κόκκινα ούρα που δεν είναι αίμα

Παντζάρια, μούρα, ραβέντι και χρωστικές τροφίμων· ριφαμπικίνη, φαιναζοπυριδίνη, νιτροφουραντοΐνη, ορισμένα καθαρτικά και χημειοθεραπευτικά· μυοσφαιρίνη μετά από μυϊκό τραυματισμό ή εξαντλητική άσκηση· αιμοσφαιρίνη μετά από αιμόλυση· πορφυρίνες στην πορφυρία· και ούρα πυκνά από αφυδάτωση. Μια ταινία και ένα μικροσκόπιο ξεχωρίζουν όλα αυτά από την πραγματική αιματουρία σε λίγα λεπτά, γι’ αυτό τα κόκκινα ούρα εξετάζονται και δεν μαντεύονται.

Είδατε αίμα στα ούρα σας;

Φέρτε τις λεπτομέρειες: πότε, με τι πόνο, πόσο συχνά, και τι φάρμακα παίρνετε. Σε μία επίσκεψη εξετάζουμε και καλλιεργούμε τα ούρα, σας εξετάζουμε, κάνουμε υπερηχογράφημα νεφρών, κύστης και προστάτη, και σας λέμε ειλικρινά από πού έρχεται το αίμα και τι πρέπει να γίνει στη συνέχεια.

Κλείστε ραντεβού Για τη χρόνια κυστίτιδα

Αίμα στα ούρα: συχνές ερωτήσεις

Τι σημαίνει το αίμα στα ούρα;

Ότι κάτι στο ουροποιητικό, από τα νεφρά ως την ουρήθρα, αιμορραγεί. Οι συχνότερες αιτίες είναι λοίμωξη (κυστίτιδα στις γυναίκες, προστατίτιδα στους άνδρες), λίθοι και υπερπλασία του προστάτη· οι σημαντικότερες είναι οι όγκοι της κύστης και του νεφρού, που συνήθως αιμορραγούν χωρίς πόνο. Η αιτία βρίσκεται με εξετάσεις, όχι με εικασίες.

Είναι σοβαρό το αίμα στα ούρα χωρίς πόνο;

Μπορεί να είναι. Η ανώδυνη, ορατή αιματουρία, ιδίως πάνω από 40 ή σε καπνιστή, είναι η κλασική εκδήλωση του καρκίνου της κύστης και χρειάζεται κυστεοσκόπηση και απεικόνιση μέσα σε μέρες. Οι περισσότεροι τελικά δεν έχουν καρκίνο, αλλά ο μόνος τρόπος να το ξέρουμε είναι να κοιτάξουμε.

Τι είναι η δοκιμασία των τριών ποτηριών για την αιματουρία;

Ούρηση σε τρία ποτήρια διαδοχικά και σύγκριση του χρώματός τους. Αίμα μόνο στο πρώτο έρχεται από την ουρήθρα ή την προστατική ουρήθρα· μόνο στο τελευταίο από τον αυχένα της κύστης ή τον προστάτη· και στα τρία από την κύστη, τους ουρητήρες ή τα νεφρά. Κατευθύνει τη διερεύνηση από την πρώτη επίσκεψη.

Μπορεί μια ουρολοίμωξη να προκαλέσει αίμα στα ούρα;

Ναι, και είναι η συχνότερη αιτία, με τσούξιμο, συχνουρία και έπειξη. Η λοίμωξη πρέπει να αποδειχθεί με καλλιέργεια και τα ούρα να ξαναελεγχθούν μετά τη θεραπεία: αίμα που επιμένει αφού καθαρίσει η λοίμωξη έχει άλλη αιτία.

Από τι προκαλείται το αίμα στα ούρα στον άνδρα;

Στους νέους άνδρες, προστατίτιδα και ουρηθρίτιδα συχνότερα, μετά λίθοι· στους μεγαλύτερους, υπερπλασία του προστάτη, όγκοι της κύστης και λίθοι. Αίμα στην αρχή ή το τέλος της ούρησης δείχνει τον προστάτη· η κύστη και τα νεφρά ελέγχονται πάντα.

Από τι προκαλείται το αίμα στα ούρα στη γυναίκα;

Κυστίτιδα πάνω απ’ όλα, μετά λίθοι· πρέπει να αποκλειστεί η επιμόλυνση από αίμα της περιόδου· οι όγκοι της κύστης είναι λιγότερο συχνοί απ’ ό,τι στους άνδρες αλλά υπάρχουν, ιδίως στις καπνίστριες. Επαναλαμβανόμενη «κυστίτιδα» με αίμα που επανέρχεται χρειάζεται καλλιέργεια κάθε φορά και, αν οι καλλιέργειες είναι αρνητικές, κυστεοσκόπηση.

Χρειάζεται διερεύνηση η μικροσκοπική αιματουρία;

Αν επιμένει σε δεύτερο δείγμα, ναι, ιδίως πάνω από 35 με 40, σε καπνιστές ή με οποιοδήποτε σύμπτωμα από την ούρηση: εξετάσεις ούρων, υπερηχογράφημα και, ανάλογα με τον κίνδυνο, κυστεοσκόπηση. Ένα μεμονωμένο εύρημα σε νέο άτομο με φυσιολογική επανάληψη είναι συνήθως καλόηθες.

Μπορεί η άσκηση να προκαλέσει αίμα στα ούρα;

Ναι· μια μεγάλη διαδρομή τρεξίματος, ποδηλασίας ή έντονης προπόνησης μπορεί να δώσει μία μέρα ορατής ή μικροσκοπικής αιματουρίας από την κύστη ή από καταστροφή μυών. Πρέπει να καθαρίσει μέσα σε 48 με 72 ώρες ανάπαυσης· αν όχι, ή αν επανέρχεται χωρίς άσκηση, διερευνάται όπως κάθε άλλη αιματουρία.

From Our Blog

Τι θεωρούμε επιτυχία και από πού προέρχονται τα ποσοστά μας, γιατί η «υποτροπή» μετά από αντιβίωση είναι νόσος που δεν θεραπεύτηκε, τι συμβαίνει στα χρόνια μετά το πρωτόκολλο,…
Όχι. Σε περισσότερες από τρεις δεκαετίες και πολλές χιλιάδες συνεδρίες, δεν είχα ούτε μία περίπτωση λοίμωξης, αποστήματος ή άλλης επιπλοκής που να προκλήθηκε από τις πιέσεις προστάτη. Αυτό…
Ναι — και έχουν ένα πολύ συγκεκριμένο προφίλ. Σε περισσότερες από τρεις δεκαετίες θεραπείας της χρόνιας προστατίτιδας, οι περιπτώσεις που αποτυγχάνουν δεν είναι σχεδόν ποτέ εκείνες στις οποίες…